İcra takibinde uyuşmazlık çıktığında ilk soru şudur: bu bir şikâyet mi, itiraz mı, yoksa ayrı bir dava mı gerektiriyor? Üçünün mercii, süresi ve sonucu farklıdır; yanlış yol seçimi çoğu kez süreyi de birlikte götürür.
Üç Yolun Ayrımı
İİK bakımından ödeme emrine yönelik itirazlar icra dairesine yapılır ve takibin durmasına yol açabilir. Buna karşılık icra dairesinin ya da memurun yaptığı bir işlemin hukuka aykırı olduğu iddiası şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir. Borcun esasına ilişkin uyuşmazlıklar (menfi tespit, istirdat gibi) ise genel mahkemelerde görülür. E-haciz ve satış aşamasındaki uyuşmazlıklar tipik olarak ikinci gruba, yani icra mahkemesine giden şikâyet yoluna girer.
E-hacizde Sık Görülen Şikâyet Konuları
Elektronik ortamda uygulanan hacizlerde tartışma genellikle haczin kapsamına ilişkindir. Haczedilemeyecek nitelikteki gelir ve malvarlığı değerlerine haciz konulması, ölçüsüz biçimde çok sayıda hesaba blokaj uygulanması, haczin kaldırılması gerektiği hâlde kaldırılmaması bu kapsamdadır. Şikâyette, işlemin hangi tarihte öğrenildiği ve hangi yönüyle hukuka aykırı olduğu açıkça yazılmalıdır.
Satış ve İhalenin Feshinde Yetki
Satış işlemleri ve ihalenin feshi talepleri, takibin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesinde incelenir. Taşınmaz başka ilde bulunsa dahi, bu husus şikâyetin görüleceği yeri kendiliğinden değiştirmez. İhalenin feshi talebi kısa bir süreye tabidir ve süre, ihale tarihi ile ihaleden haberdar olunan tarih arasındaki ilişkiye göre belirlenir; bu nedenle ihale ilanının takibi bizzat yapılmalıdır.
Delil Eksikliğinin İcra Dosyalarındaki Görünümü: Tarih
İcra hukukunda kaybedilen dosyaların büyük kısmında eksik olan belge değil, tarihin ispatıdır. Süreler işlemin öğrenilmesinden itibaren işlediği için, öğrenme anının gösterilmesi gerekir. Pratikte şunlar dosyayı korur:
- UYAP üzerinden dosya görüntüleme kayıtlarının ve tebligat evrakının saklanması.
- Banka blokaj bildiriminin ekran görüntüsü ve bildirim tarihinin not edilmesi.
- İcra dosyasının güncel dökümünün düzenli aralıklarla alınması.
- Kıymet takdir raporunun tebliğ tarihinin kaydedilmesi.
- Ödeme yapılmışsa dekontun dosya numarası referansıyla eşleştirilmesi.
Takip Düzeni Kurmak
Aynı borçluya karşı birden çok dosya varsa, süreler dosya bazında ayrı işler. Tek bir takvimde her dosya için tebligat, haciz, kıymet takdiri ve satış aşamalarının kontrol tarihleri belirlenmelidir. Kıymet takdirine itiraz edilmeden geçilen bir aşama, satış bedeli düşük kaldığında geri alınamaz. Bu nedenle itiraz noktaları, süreç ilerlemeden işaretlenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; her takip dosyasının aşaması ve tarafların sıfatı sonucu değiştirir. Hesabınıza haciz konduysa ya da satış aşamasına gelindiyse, süreler kısa olduğundan gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önemlidir.