Elinize bir ödeme emri ulaştığında iki ayrı yükümlülük aynı anda işlemeye başlar: itiraz hakkının kullanılması ve mal beyanında bulunulması. Bunlar birbirinin yerine geçmez. İtiraz edilmiş olması mal beyanı yükümlülüğünü her durumda ortadan kaldırmaz; bu ayrımın kaçırılması borçlu açısından ek yaptırım riski doğurur.
İtirazın Kapsamı Nasıl Yazılmalı?
İtiraz; borcun tamamına, bir kısmına, faize ya da imzaya yönelik olabilir. Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde imzaya itiraz ayrıca ve açıkça belirtilmediğinde, imza kabul edilmiş sayılabilir. Yine yetkiye itiraz, esasa itirazla birlikte ve süresinde ileri sürülmelidir. Genel bir borcum yoktur ifadesi, hangi kaleme karşı çıkıldığını göstermediği için ilerleyen aşamada dar yorumlanabilir.
İcra Mahkemesi Ne Yapar, Ne Yapmaz?
İcra ve İflas Kanunu, icra mahkemesine sınırlı ve şekli bir inceleme yetkisi tanır. Bu mahkeme kural olarak takip hukukuna özgü uyuşmazlıkları, belge üzerinden ve dar yetkiyle çözer. Buna karşılık borcun kaynağındaki sözleşmenin geçersizliği gibi esasa ilişkin geniş tartışmalar, genel mahkemelerin işidir. İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali davası arasındaki fark tam da buradan doğar: birincisi belgeye dayalı ve icra mahkemesinde, ikincisi genel mahkemede ve daha geniş bir yargılama içinde görülür.
Yetki: Hangi İcra Dairesi, Hangi İcra Mahkemesi?
Takibin başlatıldığı icra dairesinin yetkisi tartışmalıysa, bu itiraz süresinde yapılmadığında yetki kesinleşir. Şikâyet ve itirazlar ise takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yöneltilir. Alacaklının seçtiği yerin yetkisiz olduğunu göstermek, borçlunun yerleşim yerini ve sözleşmedeki ifa yerini belgelemesini gerektirir.
Mal Beyanının Gerçeğe Uygunluğu
Mal beyanı, borçlunun malvarlığını belirli bir düzen içinde bildirmesidir. Eksik veya gerçeğe aykırı beyan, ayrı bir yaptırım riski taşır. Beyanda şu başlıkların tutarlı olması beklenir:
- Taşınmaz kayıtları ve üzerlerindeki takyidatlar
- Araç, banka hesabı ve alacak bilgileri
- Düzenli gelir kalemleri ve haczedilemeyecek kısımlar
- Üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar
Sürelerin Takibi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi tebligat zarfı üzerinden sabitlenir.
- İtiraz kapsamı kalem kalem yazılır, yetki itirazı unutulmaz.
- Mal beyanı yükümlülüğü ayrı bir tarih olarak takvime işlenir.
- Alacaklının açacağı davaya karşı savunma delilleri baştan derlenir.
- Haciz ihtimaline karşı haczedilemezlik itirazları hazırlanır.
Bu rehber genel bilgi verir ve her takip dosyasının dayanağı farklıdır. Süreler kısa olduğundan, ödeme emrini aldıktan sonra gecikmeden hukuki değerlendirme yaptırmanız önemlidir.