Haciz aşamasında ortaya çıkan itirazların büyük bölümü, doğru başvuru türünün seçilememesi nedeniyle sonuç doğurmaz. İİK ve HMK uygulamasında şikâyet, itiraz ve dava birbirinden ayrı kurumlardır; her birinin mercii, süresi ve ispat malzemesi farklıdır.
Şikâyet, İtiraz ve Dava Ayrımı
İcra dairesinin işleminin kanuna aykırı olduğu ileri sürülüyorsa yol şikâyettir ve icra mahkemesine yapılır. Borcun kendisine veya imzaya yönelik itiraz ise takibin türüne göre icra dairesine ya da icra mahkemesine yöneltilir. Alacağın esasına ilişkin, örneğin borcun hiç doğmadığına dair iddialar ise genel mahkemelerde açılacak menfi tespit davasının konusudur. Bu üçünün karıştırılması, hem sürenin geçmesine hem de esasa girilmemesine yol açar.
Yetkili İcra Dairesi ve Yetki İtirazı
Takibin yapılacağı icra dairesi, kural olarak borçlunun yerleşim yerine göre belirlenir; sözleşmeden doğan alacaklarda ifa yeri de gündeme gelebilir. Yetkiye itiraz süresinde ve usulüne uygun yapılmazsa yetki kesinleşir. Uygulamada, yetki itirazının borca itirazla birlikte açık biçimde yazılmaması sık rastlanan bir eksikliktir.
Mal Beyanında Karşılaşılan Sorunlar
Mal beyanı, borçlunun malvarlığını süresi içinde bildirmesidir. Beyanın hiç verilmemesi ya da gerçeğe aykırı verilmesi ayrı hukuki sonuçlar doğurur. Beyanda yer alan malların üçüncü kişilere ait olduğu iddiası ise istihkak kurumunu devreye sokar ve bu uyuşmazlık icra mahkemesinde görülür.
Delil Eksikliğinin Somut Biçimleri
- Üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen malın satın alma belgesi bulunmaması
- Faturanın haciz tarihinden sonra düzenlenmiş olması
- İşyerinde bulunan malların kime ait olduğunu gösteren envanterin tutulmaması
- Ödeme yapıldığı iddiasının dekont yerine sözlü beyana dayanması
- Haczedilmezlik iddiasının gelir ve aile durumunu gösteren belgelerle desteklenmemesi
Süreler Neden Bu Kadar Kısa?
İcra hukuku hızlı işleyen bir alandır; şikâyet ve itiraz süreleri gün hesabıyla ilerler. Bu nedenle tebliğ tarihleri ile haciz tutanağının tarihi tek bir takvimde işlenmeli, satış aşamasına geçilmeden önce yapılması gereken başvurular önceden planlanmalıdır.
İcra dosyaları takibin türüne göre farklı yollar açar. Süre kaybı yaşamamak için haciz tutanağı elinize geçtiğinde dosyayı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz yararlı olur.