Hesabına erişemeyen kişinin ilk sorusu genellikle şudur: bu bloke kim tarafından konuldu? Cevap, başvurulacak mercii de belirler. Uygulamada birbirinden tamamen farklı üç durum aynı isimle anılmaktadır: bankanın kendi risk politikası gereği koyduğu kısıtlama, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde işlemin askıya alınması ve bir soruşturma kapsamında verilmiş elkoyma kararı. Bu üçünü ayırt etmeden yazılan dilekçe sonuç doğurmaz.
Blokenin kaynağını belirlemek ilk adımdır
Bankadan alınacak yazılı bilgi talebi, kısıtlamanın hangi dayanakla uygulandığını ortaya koyar. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki sözleşmesel kısıtlamalar ile adli mercilerin kararına dayanan tedbirler farklı yollarla tartışılır. Kaynağı belirsiz bir bloke için doğrudan mahkemeye gidilmesi, çoğu kez merci yönünden ret ile sonuçlanır.
Adli karara dayanan tedbirlerde itiraz
Soruşturma kapsamında verilen koruma tedbirlerine karşı itiraz, kararı veren merciin bağlı olduğu sistem içinde ve kanunun öngördüğü kısa süreler içinde yapılır. Bu süreler tebliğ veya öğrenme anına bağlandığından, hesabın kullanılamadığının fark edildiği tarih değil, kararın öğrenildiği tarih esas alınır. Sürenin başlangıcını belgeleyememek, esasa hiç girilmeden hak kaybına yol açar.
Delil paketleme: savunmanın omurgası
Aklama iddialarının tartışıldığı dosyalarda (TCK 282 kapsamındaki değerlendirmeler dâhil) belirleyici olan, para akışının meşru kaynağının kesintisiz gösterilebilmesidir. Delil paketi dağınık ekstre yığını değil, kronolojik bir anlatı olmalıdır:
- Fonun ilk kaynağı: maaş, satış bedeli, miras, sermaye koyma veya kredi belgesi
- Her transfer için karşı taraf kimliği ve işlemin ticari sebebi
- Kripto varlık söz konusuysa platform işlem dökümü, cüzdan adresi eşleşmesi ve SPK düzenlemelerine tabi hizmet sağlayıcı kullanılıp kullanılmadığı
- Vergisel beyanlarla tutarlılık tablosu
- Şüpheli görülen tek işlemin, hesabın bütünü içindeki oranını gösteren özet
Delil eksikliğinin en sık görülen biçimi
Dosyaların çoğunda eksik olan şey belge değil, belgeler arasındaki bağdır. Ekstrede görünen bir tutarın hangi sözleşmeye ait olduğu açıklanmadığında, tutar tek başına açıklayıcı olmaz. Aynı şekilde yalnızca ekran görüntüsüyle sunulan kripto işlemleri, platformdan alınmış resmi dökümle desteklenmedikçe zayıf kalır.
Zaman yönetimi
Bloke süreçlerinde gecikmenin bedeli yalnızca hukuki değildir; işletme hesaplarında ticari zincir de kopar. Bu nedenle delil paketi, itiraz süresi beklenmeden hazırlanmaya başlanmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel çerçeveyi anlatır. Hesabın niteliği, işlemlerin hacmi ve dosyanın hangi aşamada olduğu izlenecek yolu tümüyle değiştirebilir; bu nedenle işlem yapmadan önce dosyaya özgü hukuki görüş alınması gerekir.