Elektronik ortamda uygulanan haciz, borçlunun çoğu zaman ancak banka hesabına erişemediğinde fark ettiği bir işlemdir. İİK'nın öngördüğü şikâyet ve itiraz yolları kısa süreye bağlıdır; bu sürede hangi belgenin toplandığı sonucu doğrudan belirler. Aşağıda, e-haciz uygulamalarında ispat sorununun nasıl kurulacağı ve delil eksikliği nedeniyle kaybedilen hakların nasıl önleneceği anlatılmaktadır.
Önce Doğru Sorun Tespit Edilir
E-hacize yönelik itirazlar tek tip değildir ve her biri farklı mercie, farklı delille gider. Pratikte dört ayrı senaryo karışır:
- Borcun hiç doğmadığı veya ödendiği iddiası
- Takibin usulüne uygun tebliğ edilmediği iddiası
- Hesaptaki paranın niteliği itibarıyla haczedilemeyeceği iddiası
- Haczin borç miktarını aşacak biçimde birden çok hesaba uygulandığı iddiası
Bu ayrımı yapmadan yazılan dilekçe, doğru delili yanlış mercie sunma sonucunu doğurur.
Dosya Kaydını Ham Haliyle Okumak
İlk iş, icra dosyasının tüm safahatını çıkarmaktır. Takip talebinin tarihi, ödeme emrinin tebliğ şerhi, hacze konu müzekkerelerin gönderim tarihleri ve bankaların cevapları bir zaman çizelgesine dizilmelidir. Tebligat parçasındaki adres, kime teslim edildiği ve şerhin içeriği, usulsüz tebligat iddiasının tek gerçek dayanağıdır; bu belge olmadan yapılan öğrenme tarihi beyanı havada kalır.
Haczedilmezlik İddiasının Belgelenmesi
Maaş, emekli aylığı, nafaka ya da sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin hesaba giriş kaydı, banka ekstresinde açıklama alanıyla birlikte alınmalıdır. Yalnızca bakiyeyi gösteren bir ekran görüntüsü, paranın kaynağını göstermediği için ispat gücü taşımaz. İşveren yazısı, kurum kayıtları ve düzenli yatan tutarların dökümü birlikte sunulduğunda iddia somutlaşır. Hesaba karışık nitelikte para giriyorsa, hangi tutarın hangi kaynaktan geldiği ayrıştırılmalıdır.
Ödeme ve Zamanaşımı Savunmasında Kanıt
Borcun ödendiği savunması, dekont ve makbuzun takip dosyasıyla eşleştirilmesini gerektirir; açıklamasız bir havale çoğu zaman başka bir borca mahsup edildiği iddiasıyla karşılanır. Zamanaşımı savunmasında ise dosyadaki son işlem tarihleri belirleyicidir ve bu tarihler yine icra dosyasından çıkarılır. Her iki savunmada da HMK'nın delil sunma usulüne uyulması, belgenin süresinde ibraz edilmesi şarttır.
Paranın Muhafazasını Durdurmak
İtiraz veya şikâyet başvurusu tek başına ödemeyi kendiliğinden durdurmaz; ayrıca tedbir niteliğinde bir karar talep edilmesi gerekir. Bu talebin dilekçede ayrı bir başlık altında, gerekçesi ve dayandığı belgelerle birlikte yer alması, dosyanın hızlı ele alınmasını sağlar.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme amaçlıdır; her icra dosyasının takip türü ve safahatı farklı sonuç doğurur. İşleme muhatap olduysanız süre işlemeye başlamadan dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.