İcra dosyalarında en pahalı hatalar, itiraz aşamasında değil satış aşamasında yapılır. Kıymet takdirine süresinde itiraz etmeyen borçlu, taşınmazının gerçek değerinin çok altında satılmasına engel olamaz; alacaklı ise satış talebini zamanında yapmadığında haczin düşmesiyle karşılaşır. İİK ve HMK çerçevesinde bu aşamanın kritik eşiklerini ele alıyoruz.
Mal Beyanı: Bilgi Vermek mi, Risk Almak mı?
Ödeme emrinin tebliğiyle birlikte borçlunun mal beyanında bulunma yükümlülüğü doğar. Beyanda bulunmamanın kendine özgü yaptırımı vardır; gerçeğe aykırı beyan ise ayrı bir sorumluluk doğurur. Uygulamada borçlular ya hiç beyanda bulunmayarak ya da malvarlığını eksik göstererek durumu ağırlaştırır. Doğru yaklaşım, mevcut malvarlığını ve gelir durumunu açık biçimde bildirirken, haczedilemeyecek nitelikteki kalemleri gerekçesiyle birlikte belirtmektir.
Kıymet Takdiri Aşamasında Yapılması Gerekenler
- Takdir raporunun tebliğ tarihi kaydedilmeli, itiraz süresi hemen takvime işlenmelidir.
- Rapordaki metrekare, kat, imar durumu ve yapı niteliği bilgileri tapu ve belediye kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.
- Emsal satış verileri, taşınmazın konumu ve güncel piyasa değerine ilişkin belgeler toplanmalıdır.
- Taşınmaz üzerindeki kira ilişkisi, şerhler ve eklentiler raporda yer almıyorsa bu eksiklik itirazda gösterilmelidir.
- İtiraz, mahkemeden yeniden değer tespiti istenmesi biçiminde ve süresinde yapılmalıdır.
Satış Talebi ve Sürelerin Yönetimi
Haczin ayakta kalması, satışın kanunda öngörülen süre içinde istenmesine bağlıdır. Süre geçtiğinde haciz düşer ve alacaklı sıra bakımından ciddi kayıp yaşar. Bu nedenle dosyada haciz tarihleri, satış talebi tarihleri ve avans yatırma tarihleri ayrı bir takip tablosunda tutulmalıdır. Elektronik ortamda yürütülen satışlarda ilan, teminat ve ihaleye katılım koşullarının önceden okunması da tekliflerin geçersiz sayılmasını önler.
İhalenin Feshi Talebinde Somutluk
İhalenin feshi, genel şikâyetlerle değil, ihale sürecindeki belirli bir usulsüzlüğün gösterilmesiyle sonuç verir. Uygulamada dayanak olarak; ilanın usulüne uygun yapılmaması, satış ilanının ilgililere tebliğ edilmemesi, kıymet takdirindeki esaslı hata ve ihale sürecinde artırmayı etkileyen davranışlar ileri sürülür. Talebin süresinde ve yetkili icra mahkemesine yöneltilmesi, ayrıca fesih isteminin reddi hâlinde doğabilecek sonuçların önceden değerlendirilmesi gerekir.
Üçüncü Kişi Malı Haczedildiyse
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa, istihkak yolunun kendine özgü usulü ve süreleri işletilir. Bu iddiada mülkiyeti gösteren fatura, tescil kaydı, sigorta poliçesi ve ödeme belgeleri esastır; sadece beyan yeterli olmaz. Aynı adreste birlikte yaşayan kişilerin malları bakımından ispat yükünün nasıl dağıldığı da önceden değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel çerçeve sunar; dosyanın takip türü, haciz tarihleri ve tebligat durumu sonucu değiştirir. Satış süreci başladıysa süre kayıplarını önlemek için vakit geçirmeden hukuki destek alınması önerilir.