Maaş haczi, borçlunun düzenli gelirine yönelen ve etkisi her ay tekrarlayan bir icra işlemidir. İcra ve İflas Kanunu bu gelirin tamamının haczedilmesine izin vermez; kısmen haczedilebilen gelirlerde haczolunacak miktarın dörtte birinden az olamayacağı kuralı geçerlidir. Uygulamada asıl sorun oranın kendisinden çok, oranın nasıl uygulandığı ve itirazın süresinde yapılıp yapılmadığıdır.
Oranın Uygulanmasında Sık Yapılan Hatalar
- Kesintinin brüt ücret üzerinden yapılması
- Asgari ücret düzeyindeki gelirlerde ailenin geçimi için gerekli kısmın gözetilmemesi
- İhbar ve kıdem tazminatı gibi ödemelerin ücretle aynı rejime tabi sayılması
- Nafaka alacağı için yapılan kesintinin diğer alacaklarla karıştırılması
Nafaka alacaklarına ilişkin haciz, diğer alacaklara göre önceliklidir ve genel sınırlamalara tabi tutulmaz. Aynı borçlu hakkında birden çok haciz varsa sıra cetveline göre işlem yapılır.
Şikâyet Süresi Kaçırıldığında
İcra memurunun işlemine karşı şikâyet, kural olarak öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde icra hukuk mahkemesine yapılır. Ancak kamu düzenine aykırılık ve hakkın yerine getirilmemesi hâlleri süreye bağlı değildir. Haczedilmezlik iddiası ise süreli şikâyet kapsamında değerlendirildiğinden, maaşın haczedilemeyecek kısmına ilişkin itirazın geciktirilmemesi gerekir.
İşverenin Konumu
- Haciz müzekkeresi tebliğ edildiğinde kesintiye derhâl başlanır.
- Borçlunun işten ayrılması hâlinde durum icra dairesine bildirilir.
- Kesilen tutarın dosyaya yatırılmaması işvereni sorumluluk altına sokar.
- Birden çok müzekkere varsa sıra icra dairesinden teyit edilir.
Muvafakat ve Taksitlendirme
Borçlu, haciz öncesinde maaşının belirli bir kısmının haczine muvafakat etmişse bu beyanın geçerliliği tartışma konusudur; takipten önce verilen muvafakat sonuç doğurmaz. Borçlunun icra dairesinde yapacağı taksit taahhüdü ise haczi kaldırmaz, yalnızca satış ve ilave işlemleri erteleyebilir. Taahhüde uyulmaması ayrıca sonuç doğurur.
Emekli Aylığı ve Sosyal Yardımlar
Emekli aylıkları ve bazı sosyal yardım ödemeleri, ilgili mevzuatları gereği farklı bir korumaya tabidir. Bu ödemelerin yatırıldığı hesaba genel bir haciz uygulanması hâlinde, hesabın hangi ödemeyi içerdiğinin belgelenmesi gerekir. Maaş ile diğer gelirlerin aynı hesapta karışması, itirazın ispatını zorlaştıran en yaygın nedendir.
Kısa Not
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gelirin niteliği, alacağın türü ve dosyadaki haciz sırası sonucu değiştirebileceğinden, şikâyet yoluna başvurmadan önce dosyanın incelenmesi gerekir.