Elektronik ortamda uygulanan haciz, borçlunun çoğu zaman bankadan gelen bir bildirimle öğrendiği bir işlemdir. İşlem hızlı; ona karşı başvuru süresi ise kısadır. İİK kapsamında icra dairesi işlemlerine karşı öngörülen şikâyet yolunun süresi kaçırıldığında, hukuka aykırı biçimde bloke edilen bir bakiye için sonradan yapılacak itiraz çoğunlukla sonuç doğurmaz.
Öğrenme Tarihinin Belgelenmesi
Şikâyet süresi, kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren işler. Bu nedenle bankadan gelen SMS veya e-posta bildiriminin tarihi, hesap ekstresindeki bloke satırı ve varsa icra dairesinden alınan dosya sorgu çıktısı ilk günden saklanmalıdır. Öğrenme tarihi ispatlanamazsa, tartışma esas hakkında değil sürenin geçip geçmediği üzerinde döner.
Haczedilemeyen Değerlerin Ayıklanması
E-haczin en sık sorun yaratan yönü, kapsam dışı kalması gereken kalemlere de uygulanmasıdır. Bakiye üzerinde şu ayrımlar yapılmalıdır:
- Maaş hesabında kanunla sınırlanmış oranın üzerinde bloke uygulanıp uygulanmadığı
- Emekli aylığı ve benzeri gelirlerin durumu ile borçlunun muvafakatinin bulunup bulunmadığı
- Nafaka, sosyal yardım gibi niteliği gereği farklı değerlendirilen ödemeler
- Üçüncü kişiye ait olduğu hâlde ortak hesapta görünen tutarlar
Hangi Yol: Şikâyet mi, İtiraz mı
Borcun kendisine yönelik itirazlar ile icra dairesinin işlemine yönelik şikâyet birbirinden ayrıdır ve ayrı sürelere tabidir. Ödeme emrine itiraz edilmemiş bir takipte, haczin usulüne yönelik şikâyet hâlâ mümkün olabilir; buna karşılık şikâyet yoluyla borcun esası tartışılamaz. Dilekçenin başlığı değil, içeriğinin hangi yolu işaret ettiği önemlidir.
Süresiz Şikâyet İstisnası ve Sınırı
Kamu düzenine aykırılık ve hakkın yerine getirilmemesi gibi hâllerde şikâyetin süreye bağlı olmadığı kabul edilir. Ancak bu istisnaya güvenerek beklemek risklidir; çünkü işlemin bu kapsama girip girmediği ancak icra mahkemesinin değerlendirmesiyle netleşir. Güvenli yaklaşım, süre içinde başvurup istisnayı ayrıca ileri sürmektir.
Blokenin Kaldırılması ve Sonrası
Karar alındıktan sonra süreç bitmez: blokenin fiilen kaldırılması için ilgili bankaya müzekkere yazılması takip edilmelidir. Ayrıca aynı dosyadan tekrarlanan e-haciz uygulamalarına karşı, kararın gerekçesinin dosyaya konulması sonraki işlemleri de etkiler. Hatalı uygulamadan doğan zarar bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Takip türü, hesabın niteliği ve bildirimin tarihi süreyi doğrudan etkilediğinden, banka bildirimini aldığınız gün dosya belgelerinizle hukuki destek almanız yerinde olur.