İcra dosyasında haklı olmak tek başına yetmez; itiraz, şikayet ve beyan yükümlülüklerinin her biri kısa ve birbirinden bağımsız sürelere bağlıdır. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen takiplerde bir günlük gecikme, esasa ilişkin savunmanın hiç incelenmemesi sonucunu doğurabilir. Bu rehber haciz ve mal beyanı ekseninde süre planını ele alır.
Her Şey Ödeme Emrinin Tebliğiyle Başlar
Takibin tüm takvimi tebligat tarihine bağlıdır. Tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa, öğrenme tarihinin bildirilmesi ve usulsüz tebligat şikayetinin ayrıca yapılması gerekir; aksi hâlde dosyada görünen tarih esas alınır. Adres kayıt sistemine göre yapılan tebligatlarda şerhlerin okunması, borçlunun gerçekten hangi tarihte öğrendiğini ortaya koyan tek yoldur.
Mal Beyanının İki Yüzü
Mal beyanı, borçlu bakımından hem yükümlülük hem savunma aracıdır. Ödeme emrinin tebliğinden sonra kanunda öngörülen kısa süre içinde beyanda bulunulmaması yaptırıma bağlanmıştır. Buna karşılık eksik ya da gerçeğe aykırı beyan, ayrı bir sorumluluk doğurur. Beyanda haczi kabil olmayan mal ve haklara ilişkin açıklamanın da yer alması, ilerideki haczedilmezlik şikayetinin zeminini güçlendirir.
Şikayet mi İtiraz mı: Yolun Adı Süreyi Değiştirir
Borca ya da imzaya yönelik savunma itiraz yoluyla, icra memurunun işlemine yönelik savunma ise şikayet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Bu ayrım sadece terminolojik değildir: itiraz süresi takip türüne göre farklıdır, şikayet süresi ise kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren işler. Kamu düzenine aykırılık ve haczi kabil olmayan mal iddiası gibi hâllerde ise şikayetin süreye bağlı olmadığı kabul edilir.
Haciz Aşamasında Kullanılabilecek Araçlar
- Haczedilmezlik şikayeti ile temel yaşam araçlarının korunması
- Üçüncü kişi elindeki mal için istihkak iddiasının süresinde bildirilmesi
- Maaş haczinde kesinti oranının ve sıra cetvelinin denetlenmesi
- Aynı alacak için mükerrer takip yapılıp yapılmadığının kontrolü
- Borç ödendiyse ödeme belgelerinin dosyaya derhâl sunulması
Haftalık Takip Şablonu
- Dosya safahatı düzenli aralıklarla görüntülenir; yeni haciz ve müzekkereler not edilir.
- Her yeni işlem için öğrenme tarihi yazılır ve şikayet süresi ayrı sayılır.
- Ödeme ve tahsilat kalemleri, faiz işleyişiyle birlikte karşılaştırılır.
- Satış aşamasına geçilmeden önce kıymet takdirine itiraz süresi kontrol edilir.
- Uzlaşma ihtimali için taksitlendirme teklifi hazır tutulur.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi vermek içindir. Takip türü, alacağın dayanağı ve tebligat geçmişi süreleri değiştirebileceğinden, dosyanızın kendi safahatı üzerinden hukuki destek almanız gerekir.