Haciz aşaması, takibin kesinleşmesinden sonra başlar ve borçlunun elindeki savunma araçları burada daralır. Buna karşılık İİK ve HMK, haczin kendisine ve sonraki işlemlere karşı ayrı başvuru yolları öngörür. Bu yolların hepsi kısa sürelere bağlı olduğundan, haciz tutanağının eline geçtiği gün borçlunun takvimini kurması gerekir.
Haciz Tutanağı Elinize Geçtiğinde
İlk kontrol edilecek noktalar; haczedilen malların listesi, takdir edilen değerler, üçüncü kişilere ait olduğu iddia edilen eşyalar ve tutanağa geçirilen beyanlardır. Tutanakta yer almayan bir itiraz, sonradan ileri sürüldüğünde zayıf kalır. Bu nedenle haciz sırasında hazır bulunulması ve itirazların o anda kayda geçirilmesi önemlidir.
Şikâyet mi, İtiraz mı
- Şikâyet: icra dairesinin işleminin hukuka veya usule aykırı olduğu iddiasıyla icra mahkemesine yapılır; kural olarak kısa süreye tabidir.
- İtiraz: takibin dayanağına yönelik olup ödeme emri aşamasına ilişkindir; haciz aşamasında geç kalmış itiraz sonuç doğurmaz.
- İstihkak iddiası: haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürüldüğünde ayrı bir prosedür işler.
Yolun adının doğru konulmaması, dilekçenin içeriği haklı olsa bile reddine yol açar.
Haczedilmezlik İddiasının Zamanı
Kanun, bir kısım mal ve gelirin haczedilemeyeceğini ya da ancak belirli bir kısmının haczedilebileceğini öngörür. Maaş ve ücretlerde yasal kesinti sınırı bulunur; nafaka alacakları bakımından ise farklı bir rejim uygulanır. Ev eşyasının haczi ve meslek icrası için zorunlu araçlar da bu kapsamda değerlendirilir. Bu iddianın, haczin öğrenilmesinden itibaren süresinde ileri sürülmesi gerekir; sonradan yapılan başvurular süre yönünden reddedilir.
Kıymet Takdirinden İhaleye Uzanan Zincir
- Kıymet takdiri raporu tebliğ edildiğinde, değerin düşük belirlendiği iddiası için tanınan süre işlemeye başlar.
- Bu aşamada itiraz edilmezse, satış bedelinin düşüklüğü sonradan şikâyet konusu yapılamaz.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, ihalenin feshi sebeplerinden biridir.
- İhalenin feshi talebi de sınırlı bir süre içinde ve belirli sebeplere dayanılarak yapılır.
Sürenin Sessizce Kaçtığı Anlar
Uygulamada en sık karşılaşılan kayıp, borçlunun tebligatları takip etmemesi ve elektronik tebligat kutusunu kontrol etmemesidir. Adres değişikliği bildirilmediğinde tebligat geçerli sayılabilir ve süreler işlemeye devam eder. Bu nedenle takip dosyasının aşamaları düzenli izlenmeli; kıymet takdiri, satış ilanı ve ihale tarihleri aynı takvime işlenmelidir. Ödeme teklifi veya taksitlendirme görüşmeleri sürerken bile hukuki süreler durmaz.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Haczedilen malın niteliği ve dosyanızın aşaması başvuru yolunu değiştireceğinden, tutanağı aldığınız gün hukuki destek almanız kayıpları sınırlar.