İcra takibinde satış aşaması, borçlu açısından hakların en yoğun biçimde ancak en kısa sürelerle kullanıldığı aşamadır. Bu aşamada yapılan bir günlük gecikme, taşınmazın gerçek değerinin çok altında elden çıkmasıyla sonuçlanabilir. Bu rehber İİK ve HMK ekseninde, satış sürecinde borçlunun kullanabileceği başvuru yollarını ve bunların süre takvimini ele alır.
Kıymet Takdiri Aşaması Sonucu Belirler
Satışa esas alınacak değer, kıymet takdiri raporuyla belirlenir. Bu rapordaki eksik veya hatalı değerlendirme, ihale bedelini doğrudan etkiler. Rapora karşı itiraz, raporun tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra hukuk mahkemesine yapılır. İtiraz dilekçesinde yalnızca değerin düşük olduğunu söylemek yeterli olmaz; taşınmazın imar durumu, kat irtifakı, yüzölçümü, çevredeki emsal satışlar ve varsa kira geliri somut biçimde ortaya konmalıdır. Bu aşamada yapılmayan itirazın sonraki aşamalarda telafisi güçtür.
Satış İsteme Süresi ve Haczin Düşmesi
Haczedilen malın satışının, kanunda öngörülen süre içinde istenmesi gerekir; bu süre içinde satış istenmezse haciz düşer. Borçlu açısından bu süre bir savunma imkânıdır: dosyadaki haczin geçerliliğini sürdürüp sürdürmediği düzenli olarak kontrol edilmelidir. Alacaklının satış talebini geri alması ve yeniden talep etmesi hâllerinde de sürenin nasıl işlediği ayrıca değerlendirilir.
Borçlunun Elindeki Başvuru Yolları
- Haczedilmezlik şikâyeti; maaş, ev eşyası veya mesleki araçlar bakımından süresinde ileri sürülmelidir
- Kıymet takdirine itiraz; satış öncesindeki en etkili müdahale aracıdır
- İhalenin feshi talebi; ihale tarihinden itibaren işleyen kısa süreye tabidir
- İcra memur işlemine şikâyet; usule aykırı işlemler için öngörülen genel yoldur
- Borca veya imzaya itiraz; takibin türüne göre ilk aşamada kullanılmalıdır
İhalenin Feshinde Somut Gerekçe Zorunluluğu
İhalenin feshi talebi, genel ifadelerle değil ihale sürecindeki belirli bir aksaklığa dayandırıldığında sonuç verir. Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi, ilan ile satış arasındaki sürenin kısa olması, satışa hazırlık işlemlerindeki eksiklikler veya artırmanın yürütülüşündeki usulsüzlükler bu kapsamda değerlendirilir. Talebin reddedilmesi hâlinde para cezasına hükmedilebilmesi, dayanağı zayıf başvuruların maliyetini artırır; bu nedenle gerekçe belgeye bağlanmalıdır.
Takvimin Kurulması
- Takip dosyasındaki her tebligatın tarihi ayrı bir listeye işlenir.
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve itiraz son günü not edilir.
- Satış ilanının tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir; tebliğ edilmemişse bu husus kayda geçirilir.
- İhale tarihi ve fesih talebi için son gün belirlenir.
- Borcun yapılandırılması veya haricen ödeme ihtimali için alacaklıyla görüşme takvimi ayrıca planlanır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. İcra dosyalarında süreler gün hesabıyla işlediğinden ve çoğu başvuru yolu yedi günlük kısa sürelere bağlı olduğundan, dosyanıza tebligat ulaştığı anda hukuki destek almanız hak kaybını önlemek bakımından önem taşır.