İlamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı bulunmadan başlattığı bir yoldur. Bu yolun tüm dengesi borçlunun itirazına kuruludur: ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde yapılan itiraz takibi durdurur, yapılmadığında ise takip kesinleşir. İİK ve HMK çerçevesinde asıl mesele bu kısa süre içinde nasıl bir itiraz ileri sürüleceğidir; çünkü bu tercih ispat yükünün hangi tarafta olacağını belirler.
İtirazın kapsamı ispat yükünü değiştirir
Borca itiraz ile imzaya itiraz farklı sonuçlar doğurur. Aynı şekilde, borcun tamamına itiraz etmek ile yalnızca faiz ya da bir kısım tutara itiraz etmek de farklıdır. Kısmi itirazda itiraz edilmeyen kısım bakımından takip yürümeye devam eder. Bu nedenle 7 günlük süre içinde yapılacak ilk iş, alacağın kalemlerini ayrıştırmak ve hangi kaleme neden itiraz edileceğini belirlemektir.
Süreyi kaçırmaya yol açan tipik durumlar
- Ödeme emrinin adreste başkasına tebliğ edilmesi ve borçluya geç ulaşması
- Tebligatın usulsüzlüğünün fark edilmemesi ve sürenin işlemeye başladığının sanılması
- Alacaklıyla görüşme yapılırken itiraz süresinin beklemeye alınması
- İtirazın yanlış icra dairesine veya eksik bilgiyle sunulması
Alacaklıyla uzlaşma görüşmesi yapılıyor olması süreyi durdurmaz. Görüşme sürerken de itirazın süresinde yapılması, en düşük maliyetli koruyucu adımdır.
Tebligat usulsüzse ne yapılır
Ödeme emrinin usulüne aykırı tebliğ edildiği düşünülüyorsa, öğrenme tarihinin ne olduğu ve usulsüzlüğün hangi noktada bulunduğu açıkça gösterilmelidir. Tebligat evrakındaki şerhler, adres kaydı ve o tarihteki fiilî durum karşılaştırılır. Bu inceleme, itiraz süresi geçmiş görünen dosyalarda tek gerçekçi yoldur ve kendi süresine tabidir; bu nedenle öğrenmenin ardından hemen ele alınmalıdır.
İtirazdan sonra ispat kimde
İtiraz üzerine takip durduğunda alacaklı, alacağını ispatlamak üzere ayrı bir yola başvurmak zorundadır. Elindeki belgenin niteliği burada belirleyicidir; belge güçlü olduğu ölçüde alacaklı daha hızlı bir yol izleyebilir. Bu nedenle borçlu tarafın itiraz kararını verirken, karşı tarafın elinde hangi belgenin bulunduğunu da öngörmesi gerekir. Ödeme yapıldığı savunulacaksa, ödemeye ilişkin belgeler itirazla eş zamanlı olarak toparlanmalıdır.
Alacaklı tarafın hazırlığı
Takip başlatan taraf açısından da plan aynı mantıkla kurulur: itiraz geleceği varsayılarak, alacağın dayanağı olan sözleşme, fatura, teslim belgesi ve cari hesap mutabakatı takip öncesinde hazır edilmelidir. Takip talebindeki alacak kalemlerinin bu belgelerle birebir örtüşmesi, itiraz sonrası aşamayı belirgin biçimde kolaylaştırır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; takip türü, alacağın dayanağı ve tebligatın durumu izlenecek yolu değiştirir. Ödeme emri elinize ulaştıysa süre işlemeye başladığından, vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız önem taşır.