Kripto varlık kaynaklı dosyalarda iki ayrı mağduriyet iç içe geçer: parasını kaptıran yatırımcı ile hesabına dolandırıcılık kaynaklı para geçtiği için hesabı bloke edilen kişi. Her iki durumda da savunmanın gücü, para hareketinin baştan sona belgelenebilmesine bağlıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun, SPK'nın kripto varlık düzenlemeleri ve TCK'nın aklamaya ilişkin 282. maddesi bu dosyaların hukuki çerçevesini oluşturur.
Zincir Üstü Veri Dosyanın Omurgasıdır
Kripto transferlerinde her işlemin bir işlem kimliği, gönderen ve alıcı cüzdan adresi ile blok zaman damgası bulunur. Bu üç veri olmadan hazırlanan dilekçe, teknik olarak takip edilemez. Transferin yapıldığı platformun adı, hesabın açılışında kullanılan kimlik doğrulama kayıtları ve platform içi yazışmalar da dosyaya eklenmelidir. Yatırımın sözde bir uygulama üzerinden yönlendirildiği hâllerde uygulamanın kurulum kaynağı, kullanıcıya gösterilen bakiye ekranları ve yönlendirmeyi yapan kişiyle görüşme kayıtları önem taşır.
Fiat Ayağı: Havale ve EFT Zinciri
Paranın bankadan çıkış anı, kripto ayağından daha kolay belgelenir ve çoğu dosyada asıl bağlantıyı bu ayak kurar. Ayrıntılı hesap dökümü, alıcı hesabın unvanı, işlem açıklaması ve ara hesaplar birlikte incelendiğinde, paranın kaç el değiştirdiği görülebilir. Bu inceleme, aynı zamanda hesabı bloke edilen kişinin savunmasında da kullanılır: gelen tutarın hangi ticari ilişkiye dayandığı fatura, sözleşme veya sipariş kaydıyla açıklanabiliyorsa dosyanın seyri değişir.
Bloke Kararıyla Karşılaşan Kişinin İlk Adımları
- Blokenin kaynağını öğrenmek: adli merci kararı mı, idari tedbir mi, banka uygulaması mı.
- Karara esas alınan işlem tarih ve tutarını tespit ederek diğer hesap hareketlerinden ayırmak.
- Söz konusu tutarın dayanağını gösteren ticari belgeleri tek dosyada toplamak.
- Karşı tarafla iletişim kayıtlarını, tanışma ve pazarlık aşamasını gösterecek şekilde saklamak.
- Karara karşı itiraz yolunu ve süresini kararın tebliğ tarihine göre hesaplamak.
Süre Neden Bu Kadar Kritik
El koyma ve bloke türü tedbirlere karşı öngörülen itiraz süreleri kısadır ve kararın öğrenilmesiyle işlemeye başlar. Sürenin kaçırılması hakkın tümüyle kaybı anlamına gelmese de, tedbirin uzun süre devam etmesine ve ticari faaliyetin durmasına yol açar. Diğer yandan kripto platformlarında kayıtların erişilebilirliği zamanla azalır; yurt dışında yerleşik platformlarda bilgi talebi süreci uzun sürdüğünden, talebin erken başlatılması sonucu doğrudan etkiler.
Şüpheli İşlem Bildirimi ile Suçlama Arasındaki Fark
Bir hesabın incelemeye alınmış olması, hesap sahibinin suçlandığı anlamına gelmez. Yükümlülerin şüpheli işlem bildiriminde bulunması mevzuattan doğan bir zorunluluktur ve tek başına isnat oluşturmaz. Buna karşılık, kaynağı sorgulanmadan üçüncü kişiler adına para kabul edilmesi ya da hesabın başkasının kullanımına bırakılması, aklama tartışmasını gündeme getirebilir. Savunma kurgusunda bu ayrımın açık şekilde ortaya konulması gerekir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her dosyanın teknik verileri farklıdır. Bloke, el koyma veya soruşturma bildirimi ile karşılaşıldığında, belgeler dağılmadan bir hukukçuyla değerlendirme yapılması sürecin yönetimini kolaylaştırır.