Hesabına bloke konulduğunu ya da işlemlerinin durdurulduğunu fark eden kişinin karşılaştığı ilk güçlük, hangi merciye başvuracağını bilememektir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, sermaye piyasası mevzuatının kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 kapsamındaki aklama suçu farklı kurumları devreye sokar. Yanlış merciye yapılan başvuru, süre işlemeye devam ederken zaman kaybettirir.
Önce Kısıtlamanın Kaynağını Belirleyin
Hesap üzerindeki kısıtlama üç ayrı kaynaktan doğabilir: bankanın kendi risk politikası çerçevesinde uyguladığı işlem kısıtı, idari birim tarafından öngörülen geçici tedbir ve soruşturma kapsamında verilen adli el koyma kararı. Bunların itiraz yolu ve süresi aynı değildir. Adli kararlar hâkimlik nezdinde itiraza tabi ve kısa süreye bağlıyken, bankanın kendi uygulamasına karşı önce yazılı başvuru ve ardından genel hukuk yolları gündeme gelir. Kaynağı öğrenmenin yolu, bankadan kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
Şüpheli İşlem Bildirimi ve Bankanın Konumu
5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlü kuruluşlar, şüpheli gördükleri işlemleri bildirmekle görevlidir ve bu bildirimin içeriğini müşteriye açıklamaları beklenmez. Dolayısıyla banka çalışanından ayrıntılı bilgi alınamaması olağandır. Buna karşılık müşteri, işlemin kaynağını açıklayan belgeleri kendi inisiyatifiyle sunabilir; bu belgeler incelemenin seyrini etkileyebilir. 5411 sayılı Kanun çerçevesindeki sır saklama yükümlülüğü nedeniyle talep yazılı yapılmalı ve kaydı tutulmalıdır.
Kripto Varlık İşlemlerinde Ek Katman
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları için getirilen düzenlemeler, müşteri tanıma ve işlem izlenebilirliği bakımından ek yükümlülükler öngörür. Zincir üzerindeki transferlerin banka hesabına yansıdığı noktada kaynak açıklaması istenmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Bu nedenle işlem geçmişinin platform çıktıları, cüzdan adresleri ve tarih bilgileriyle birlikte hazırlanması gerekir.
Kaynak Zincirini Kuran Belgeler
- Fon girişinin dayanağını gösteren sözleşme, fatura veya satış belgesi
- Önceki hesaplar arası transferlerin kesintisiz dökümü
- Vergisel beyan ve bildirimlerle uyumu gösteren kayıtlar
- Kripto işlemlerinde platform ekstreleri ve transfer kayıtları
- Ticari faaliyet varsa defter ve muhasebe kayıtları
Başvuru Sırası
- Kısıtlamanın dayanağı bankadan yazılı olarak istenir.
- Karar adli nitelikteyse tebliğ ya da öğrenme tarihi esas alınarak itiraz süresi hesaplanır.
- Kaynak zinciri belgeleri kronolojik olarak dosyalanır.
- İdari para cezası uygulanmışsa buna karşı ayrı dava süresi izlenir.
- Soruşturma varsa ifade öncesi savunma ile belge dosyası birlikte hazırlanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İşlemin niteliği, kısıtlamanın dayanağı ve soruşturmanın aşaması izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki destek alınması gerekir.