Sahte yatırım platformları ve yüksek getiri vaadiyle toplanan paralarda kaybın telafi edilebilirliği, büyük ölçüde ilk günlerde atılan adımlara bağlıdır. Para birkaç hesap arasında dolaştıktan ya da kripto varlığa çevrildikten sonra izlenmesi zorlaşır. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri, bu izlemenin kurumsal altyapısını oluşturur; TCK ise suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını ayrıca cezalandırır.
İlk Saatlerde Yapılacaklar
- Gönderim yapılan banka veya ödeme kuruluşuna durumun yazılı olarak bildirilmesi
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulması ve dosya numarasının alınması
- Alıcı hesaplar üzerinde koruma tedbiri uygulanması talebinin dilekçeye eklenmesi
- Platformla iletişimin kesilmeden önce yazışmaların dışa aktarılması
- Ek ödeme taleplerine yanıt verilmemesi; komisyon veya vergi adı altında istenen tutarlar çoğu zaman ikinci bir kayıp doğurur
Para Akışının Belgelenmesi
- Her transfer için tarih, tutar, gönderen ve alıcı hesap bilgileri tabloya işlenir.
- Kripto transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri kaydedilir.
- Platformun panelindeki bakiye görüntüleri, silinmeden önce tespit edilir.
- Yönlendirmeyi yapan kişilerle yapılan görüşmeler, tarih bilgisiyle birlikte derlenir.
- Reklam, davet bağlantısı ve tanıtım içerikleri arşivlenir.
Bu tablo yalnızca soruşturma için değil, sonradan açılacak hukuk davasında zararın hesaplanması için de temel oluşturur.
Tedbir Talebinin Zamanlaması
Hesaplar üzerindeki bakiye hızla eridiği için, koruma tedbiri talebi şikâyetle aynı anda yapılmalıdır. Talepte hangi hesaba hangi tarihte ne kadar gönderildiği somut biçimde gösterilmeli, gecikmenin tahsili imkânsız kılacağı açıklanmalıdır. Yurt içi bir kuruluş üzerinden geçen transferlerde izleme görece kolaydır; yurt dışı platformlarda ise sürecin uzayacağı öngörülerek hukuk davası seçeneği paralel değerlendirilmelidir.
Ceza ve Hukuk Yollarının Birlikte Yürütülmesi
Soruşturmanın sonuçlanmasını beklemek çoğu zaman zaman kaybıdır. Tazminat talebinin tabi olduğu zamanaşımı, ceza soruşturmasından bağımsız işleyebilir; ayrıca fiilin suç oluşturması halinde uygulanacak daha uzun süreler bakımından ayrı bir değerlendirme gerekir. Bu nedenle iki eksen tek bir takvim üzerinde izlenmeli, hangi talebin hangi tarihe kadar ileri sürülmesi gerektiği baştan yazılmalıdır.
Aracı Kuruluş Sorumluluğunun Araştırılması
Ödemenin geçtiği kuruluşların yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ayrı bir inceleme başlığıdır. Hesabın kimin adına açıldığı, kimlik tespitinin yapılıp yapılmadığı ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğünün işletilip işletilmediği, dosyanın seyrini değiştirebilecek noktalardır.
Son Söz
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; ödeme yöntemi, platformun bulunduğu ülke ve transfer zinciri sonucu belirler. Kaybın fark edildiği ilk gün hukuki değerlendirme alınması, sonraki adımların tümünü doğrudan etkiler.