İcra takibinde mal beyanı, çoğu borçlunun geçiştirmeye çalıştığı; alacaklının ise yeterince kullanmadığı bir kurumdur. Oysa İİK ve HMK çerçevesinde bu beyan, hem borçlu için bir yükümlülük hem de dosyadaki en açık delil kaynağıdır. Beyanın içeriği kadar zamanında verilip verilmediği de sonuç doğurur.
Mal Beyanının İki Yüzü
Borçlu açısından beyan, kanunda öngörülen süre içinde yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür; hiç verilmemesi veya gerçeğe aykırı verilmesi ayrı yaptırımlara bağlanmıştır. Alacaklı açısından ise beyan, sonraki haciz taleplerinin yönünü belirleyen bir haritadır. Beyanda gösterilmeyen bir malın sonradan ortaya çıkması, borçlunun savunmalarını zayıflatır.
Haczedilmezlik İddiasında İspat Kimdedir
Maaş, emekli aylığı, ev eşyası veya meslekî araç bakımından ileri sürülen haczedilmezlik iddiası, soyut anlatımla kabul görmez. İddiayı ileri süren, malın niteliğini ve fiilî kullanımını göstermek zorundadır.
- Ücret için bordro ve hangi kısmın kesildiğini gösteren işveren yazısı
- Meslekî araç ve gereç iddiasında faaliyet belgesi ile kullanım kaydı
- Konut eşyasında fatura ve haciz tutanağındaki tanımın karşılaştırılması
- Aylık bağlanmasına ilişkin kurum kayıtları
Şikâyet ile İtirazın Karıştırılması
Uygulamadaki en sık hata, birbirinden farklı iki yolun aynı sanılmasıdır. Takibe veya borca yönelik itiraz ile icra memuru işlemine karşı şikâyet, farklı mercilere yapılır ve farklı sürelere tabidir. Yanlış yola başvurulduğunda geçen zaman, doğru yolun süresini de tüketebilir. Bu nedenle her tebligatın hangi hakkı ve hangi sayacı başlattığı tebliğ tarihiyle birlikte tabloya işlenmelidir.
Üçüncü Kişi İstihkak İddiasında Belge Düzeni
Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, sadece fatura ibrazıyla kanıtlanmış sayılmaz. Malın kim tarafından, ne zaman ve hangi ödemeyle edinildiği; haciz anında kimin fiilî elinde bulunduğu birlikte değerlendirilir. Aile üyeleri arasındaki devirlerde ödeme akışının gösterilememesi, iddianın zayıf kalmasının başlıca nedenidir.
İcra dosyalarında süreler kısa ve birbirine bağlıdır. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; tebligat elinize ulaştığında vakit geçirmeden dosya üzerinden hukuki değerlendirme almanız önerilir.