İcra takibinde borçlunun karşılaştığı ilk sorun, elindeki her itirazın aynı kapıya götürülmemesidir. İtiraz, şikâyet ve istihkak birbirinden farklı yollardır ve süreleri ayrıdır. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde haciz aşamasındaki başvuruları sıralar.
İtiraz mı, Şikâyet mi, İstihkak mı
Borcun kendisine veya miktarına yönelik karşı çıkış itirazdır ve icra dairesine yapılır. İcra müdürlüğü işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası ise şikâyettir ve icra hukuk mahkemesine yöneltilir. Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak prosedürünü başlatır. Aynı dilekçeye üçünü birden yazmak, çoğu kez hepsinin gecikmesiyle sonuçlanır.
Mal Beyanının İçeriği ve Sonuçları
Mal beyanı, borcu karşılayacak malvarlığının icra dairesine bildirilmesidir. Beyanda şu kalemler açık biçimde yer almalıdır:
- Taşınmaz ve taşıt kayıtları
- Banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacaklar
- Maaş, kira gibi düzenli gelirler
- Ortaklık payları ve ticari işletme unsurları
- Borcun karşılanamadığı hâllerde bu durumun açıkça belirtilmesi
Beyanda bulunmamak veya gerçeğe aykırı beyan vermek, İİK kapsamında ayrı yaptırımlara bağlanmıştır. Beyanın süresi içinde verilmemesi, alacaklıya ek başvuru imkânı doğurur.
Haczedilemezlik İddiasının Sunumu
Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için gerekli bazı mal ve gelirleri haciz dışında tutar. Bu iddia kendiliğinden dikkate alınmaz; haczi öğrenmeden itibaren süresi içinde ileri sürülmesi gerekir. Maaş haczinde ise borçlunun önceden verdiği muvafakatin kapsamı ayrı bir tartışma konusudur ve beyanla birlikte incelenmelidir.
Tebliğ Tarihinden Sonraki Kontrol Noktaları
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi kayda geçirilir; itiraz süresi buradan işler.
- Haciz tutanağının bir örneği alınır; şikâyet süresi öğrenme anına bağlıdır.
- Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse istihkak bildirimi vakit geçirmeden yapılır.
- Satış aşaması yaklaşırken kıymet takdirine itiraz için ayrı bir süre işlediği unutulmamalıdır.
Gecikmenin Bedeli
İcra dosyasında süreler kısa ve birbirini izler niteliktedir. Bir aşamada kaçırılan süre, sonraki aşamada telafi edilemez; çünkü her başvuru kendi anına bağlıdır. Bu nedenle dosya numarası üzerinden düzenli takip, itirazın içeriği kadar önemlidir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takibin türü ve dayanağı sonucu değiştirdiğinden, ödeme emri elinize ulaştığında gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önerilir.