Haciz haberi alan borçlunun karşısında tek bir hukuki yol yoktur. İcra ve İflas Kanunu, itiraz ve şikâyet olmak üzere birbirinden farklı iki mekanizma öngörür ve hangi yolun seçileceği hataya en açık noktadır. Borca itiraz edilmesi gereken yerde şikâyet yoluna gitmek, süre dolduğu için takibin kesinleşmesiyle sonuçlanabilir.
İtiraz ile Şikâyet Arasındaki Sınır
Borcun varlığı, miktarı veya imzanın kendisine ait olmadığı iddiaları itiraz kapsamındadır ve ödeme emrine karşı ileri sürülür. Buna karşılık icra dairesinin işleminin kanuna aykırı olması, örneğin haczedilemeyecek bir malın haczedilmesi, şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir.
- Borca ve ferilerine itiraz
- İmzaya itiraz
- Yetkiye itiraz
- Haczedilmezlik şikâyeti
- Usulsüz tebligat şikâyeti
Süre Bakımından Kritik Eşikler
Ödeme emrine itiraz için tanınan süre kısadır ve takip türüne göre değişir. Kambiyo senetlerine mahsus takipte süre, genel haciz yolundakinden farklıdır. Sürenin kaçırılması hâlinde borç kesinleşir; bu aşamadan sonra borçlunun elinde kalan yollar daralır ve genellikle dava açmayı gerektirir.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini zarftan ve tebligat şerhinden doğrulayın.
- Takibin hangi yolla başlatıldığını takip talebinden tespit edin.
- İtirazı doğru mercie, süresi içinde ve gerekçeli olarak sunun.
- Ayrıca şikâyet gerektiren bir işlem varsa bunu ayrı dilekçeyle bildirin.
Haczedilemeyecek Mallar Konusunu Erken Gündeme Getirin
Maaşın haczedilebilir kısmına ilişkin sınır, ailenin zorunlu ihtiyaç eşyaları ve mesleğin sürdürülmesi için gerekli araçlar bakımından kanun koruma getirmiştir. Bu koruma kendiliğinden uygulanmaz; borçlunun süresinde şikâyet yoluna başvurması beklenir. Haciz tutanağının bir örneğinin alınması, hangi malların hangi tarihte haczedildiğini göstermek bakımından önemlidir.
Üçüncü Kişiye Ait Mallar
Borçlunun adresinde bulunan ancak başkasına ait olan mallar için istihkak iddiası ayrı bir yol olarak işletilir. Bu iddianın süresinde ve mülkiyeti gösteren belgelerle desteklenmesi gerekir.
Taksitlendirme ve Yapılandırma Seçeneği
Takibin durdurulması mümkün olmasa dahi, ödeme taahhüdü yoluyla haczin sonuçlarının yumuşatılması gündeme gelebilir. Ancak taahhüdün ihlali ayrı hukuki sonuçlar doğurduğundan, ödeme planı gerçekçi biçimde kurulmalıdır. Ödeyemeyeceğiniz bir takvime imza atmak, mevcut durumu ağırlaştırır.
Her icra dosyasının dayanağı, takip yolu ve tebligat geçmişi farklıdır. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; ödeme emri veya haciz ihbarnamesi elinize ulaştıysa süreler çok kısa olduğu için gecikmeden hukuki destek almanız gerekir.