İlamsız takipte borçlunun elindeki en güçlü araç, çoğu zaman fark edilmeden geçen kısa itiraz süresidir. Ödeme emri tebliğ edildikten sonra hızla ilerleyen süreçte, banka hesabına uygulanan elektronik haciz genellikle borçlunun durumu ilk kez ciddiye aldığı andır. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde ödeme emrine itiraz adımlarını, e-haciz karşısında yapılabilecekleri ve taahhüt tekliflerinin sonuçlarını ele alır.
Ödeme Emri Elinize Geçtiğinde İlk Hafta
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi kanunda kısa tutulmuştur ve tebliğden itibaren yedi gündür. İtiraz icra dairesine yapılır ve takibi kural olarak durdurur. Süre geçirildiğinde takip kesinleşir; bu noktadan sonra tartışma, borcun varlığından çok icra işlemlerinin usulüne kayar. Bu nedenle tebliğ tarihi, tebliğ evrakı üzerinden değil, zarf ve şerh birlikte incelenerek doğrulanmalıdır.
İtirazın Kapsamı: Borca, İmzaya, Yetkiye
İtirazın hangi konuda yapıldığı sonucu doğrudan etkiler. Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği, faize ve ferilerine itiraz edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır. Kambiyo senedine dayalı takiplerde imzaya itiraz ayrı bir usule tabidir ve genel itirazla karıştırılmamalıdır. Yetki itirazı ise esasa ilişkin itirazla birlikte ve aynı dilekçede ileri sürülmelidir; ayrı zamanlarda yapılan itirazlar değerlendirme dışı kalabilir.
E-Haciz Uygulandıysa Yapılacaklar
- Haciz müzekkeresinin dayandığı dosya ve tarih öğrenilir.
- Hesaptaki paranın kaynağı incelenir; maaş, nafaka ve sosyal yardım gibi kalemler ayrıştırılır.
- Haczedilemezlik iddiası varsa şikâyet yoluna süresinde başvurulur.
- Birden fazla hesaba aşan tutarda haciz uygulanmışsa fazlanın kaldırılması istenir.
- Takip kesinleşmemişse haczin dayanağı ayrıca sorgulanır.
Alacaklı Tarafında: İtirazın Kaldırılması mı, İptali mi?
Borçlunun itirazı üzerine alacaklının önünde iki yol vardır. Elinde kanunda sayılan nitelikte belge bulunuyorsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yoluna gidebilir; belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açması gerekir. Yolun yanlış seçilmesi, dosyanın esasa girilmeden reddine ve zaman kaybına yol açar. Her iki yol için öngörülen süreler de takvime işlenmelidir.
Taksit Taahhüdünün Bedeli
Alacaklının önerdiği taksitle ödeme taahhüdü kısa vadede rahatlatıcı görünür; ancak taahhüt verilmesi borcun kabulü sonucunu doğurabilir ve ihlali hâlinde ayrı yaptırım gündeme gelir. Taahhüt öncesinde toplam borcun dökümü, işleyen faiz ve masraf kalemleri istenmeli; ödeme planı gerçekçi biçimde kurulmalıdır. İtiraz süresi dolmadan verilen taahhüt, itiraz hakkını fiilen kullanılamaz hâle getirebilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; takibin türü, dayanağı ve tarafların sıfatı sonucu değiştirir. Süre kısa olduğundan, ödeme emri tebliğ edilir edilmez hukuki destek almanız önem taşır.