Elektronik haciz, borçlunun çoğu zaman icra dosyasından değil bankadan haberdar olduğu bir aşamadır. Hesabın kullanılamaz hâle gelmesi hızlı hareket etmeyi zorunlu kılar; ancak bu aşamada yapılan en yaygın hata, hangi hukuki yolun kullanılacağının belirlenmeden dilekçe verilmesidir. İİK ve HMK çerçevesinde e-hacizle karşılaşan borçlunun önünde birbirinden farklı sonuçlar doğuran birkaç ayrı yol bulunur.
Önce Dosyanın Hangi Aşamada Olduğunu Belirleyin
Ödeme emrine itiraz süresi geçmemişse takibin durdurulması mümkündür ve haczin dayanağı ortadan kalkar. Süre geçmiş, takip kesinleşmişse artık takibe itiraz değil, haczin kendisine ve haczedilen malvarlığının niteliğine yönelik bir hukuki yol gerekir. Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçeler icra dairesine sonuçsuz biçimde girer ve değerli günler kaybedilir.
- Takip dosya numarası ve alacaklı bilgisi öğrenilir.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat usulü kontrol edilir.
- Takibin kesinleşme tarihi ile haciz tarihi karşılaştırılır.
- Hesabın niteliği ve içindeki paranın kaynağı tespit edilir.
Haczedilemezlik İddiasının Doğru Kurulması
Maaş hesapları, nafaka ve bazı sosyal ödemeler bakımından hacze karşı koruma söz konusudur. Ancak bu koruma otomatik işlemez; paranın gerçekten korunan nitelikte olduğunun belgelenmesi gerekir. İşveren yazısı, banka açıklama kayıtları ve ödeme kalemlerinin dökümü sunulmadığında talep reddedilir. Aynı hesapta farklı kaynaklı paraların karışması hâlinde, korunan kısmın ayrıştırılması ayrıca istenmelidir. Emekli aylığı gibi kalemlerde borçlunun rızasının bulunup bulunmadığı da tartışma konusudur ve dilekçede açıkça ele alınmalıdır.
Başvuru Adımlarının Sırası
- Takip kesinleşmemişse süresi içinde ödeme emrine itiraz edilir.
- Tebligat usulsüzse öğrenme tarihi bildirilerek usulsüz tebligat şikâyeti yapılır.
- Haczin haczedilemez malvarlığına yöneldiği hâllerde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
- Üçüncü kişiye ait hesap veya alacak haczedilmişse istihkak süreci işletilir.
- Talep sonuçlanana kadar dosya borcunun işleyen faiz ve masraflarla büyüdüğü hesaba katılır.
Ödeme Anlaşması mı, Yargı Yoluna Devam mı
Borcun varlığı tartışmasız ve tutar sınırlıysa, hacizli hesabın uzun süre kapalı kalması alacaklıyla yapılacak taksitlendirmeden daha maliyetli olabilir. Buna karşılık borç kısmen ödenmişse, zamanaşımı savunması varsa ya da haciz korunan gelire yönelmişse anlaşma yerine hukuki yol tercih edilir. Yapılacak her ödeme borcun kabulü sonucunu doğurabileceğinden, itiraz iradesi varken yapılan ödemelerde bu husus yazılı olarak kayda geçirilmelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; dosyanın kesinleşme durumu ve hesabın niteliği stratejiyi tümüyle değiştirir. Haciz uygulandığında adımları gecikmeden bir hukukçuyla planlamanız gerekir.