Kripto varlık vaadiyle yapılan dolandırıcılıklarda paranın izi genellikle bir banka havalesiyle başlar. Bu yüzden dosyanın kaderini belirleyen ilk hamle, çoğu zaman kripto tarafında değil ödeme zincirinin başındadır. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ekseninde bu rehber, banka itirazı odaklı başvuru sırasını kurar.
Para Akışını Haritalandırın
İtiraz dilekçesi yazılmadan önce, kayıp tutarın hangi hesaplardan hangi sırayla çıktığı tek sayfalık bir tabloya dökülmelidir. Tabloda tarih, saat, tutar, alıcı unvanı, IBAN ve açıklama satırı yer almalıdır. Transferlerin bir kısmı yurt dışı platform hesaplarına, bir kısmı üçüncü kişilerin şahsi hesaplarına gitmişse bu ayrım ayrıca işaretlenmelidir; sorumluluk tartışması tam da bu ayrımda şekillenir.
Bankaya Yazılı İtiraz
Çağrı merkezi kaydı, hukuki anlamda güvenilir bir başvuru sayılmaz. Yazılı itirazda şunlar açıkça talep edilmelidir:
- İşlemin iptali veya iade edilmesi ve gerekçesinin yazılı bildirilmesi
- Alıcı hesap üzerinde tedbir uygulanıp uygulanmadığının açıklanması
- İşlem sırasında ek doğrulama ve risk kontrollerinin nasıl çalıştığı
- Şüpheli işlem bildirimi yapılıp yapılmadığına ilişkin bilgi
Bankanın vereceği ret gerekçesi, ileride açılacak tazminat davasında özen yükümlülüğü tartışmasının çıkış noktası olacağından eksiksiz saklanmalıdır.
Ceza Soruşturmasıyla Eşzamanlı Yürütme
Savcılığa yapılacak şikâyette hesap hareketlerinin tespiti, alıcı hesaplara el konulması ve platform yazışmalarının temini yönünde somut talepler yer almalıdır. Kara para aklama şüphesi doğuran zincirlerde 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim mekanizmalarına dikkat çekilmesi, dosyanın idari tarafını da harekete geçirebilir. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin TCK hükümleri gündeme geldiğinde, mağdurun iade talebi bu çerçevede de değerlendirilir.
Platformun Statüsünü Kontrol Edin
Türkiye'de faaliyet gösterdiğini iddia eden kripto varlık hizmet sağlayıcısının, yetkili otorite nezdindeki durumu sorgulanmalıdır. Yetkisiz faaliyet iddiası hem idari başvuru hem de hukuk davasındaki iddia yapısını güçlendirir. Yurt dışı merkezli bir yapı söz konusuysa, tebligat ve icra kabiliyeti baştan gerçekçi biçimde değerlendirilmelidir.
Uzlaşma Teklifini Değerlendirme Ölçütü
Karşı taraftan gelen kısmi iade önerileri çoğu zaman geniş kapsamlı feragat şartı taşır. Teklif değerlendirilirken tahsil edilebilirlik, faiz kaybı, yargılamanın öngörülen süresi ve ceza dosyasının ilerleme durumu birlikte tartılmalıdır. Ceza dosyası henüz delil toplama aşamasındayken imzalanan bir feragat, sonradan güçlenen bir iddiayı işlevsiz bırakabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Kayıp tutarın büyüklüğü ve transfer zincirinin karmaşıklığı arttıkça, her adımın bir hukukçu eşliğinde planlanması sonuç açısından belirleyici olur.