İcra dosyalarında en pahalı hata, doğru itirazı yanlış mercie yapmaktır. Ödeme emrine itiraz, haczedilmezlik şikâyeti ve istihkak iddiası birbirinden farklı süreler ve farklı sonuçlar taşır; birinin yerine diğerini kullanmak hakkın esasını tartışmaya bile fırsat vermeden dosyayı kapatabilir. İİK ve HMK ekseninde bu rehber, haciz ve mal beyanı odağıyla başvuru sırasını netleştirir.
Önce Takibin Türünü Belirleyin
İlamlı takip, ilamsız takip ve kambiyo senetlerine özgü takip birbirinden ayrı savunma imkânları sunar. Elinizdeki tebligatın üstündeki örnek numarası ve takibin dayanağı, hangi yolun açık olduğunu gösterir. Bu tespit yapılmadan yazılan bir dilekçe, çoğu zaman süresinde ama yanlış yerde verilmiş olur.
Mal Beyanı: Yükümlülük ve Riski
Mal beyanı, borçlunun malvarlığını icra dairesine bildirmesidir ve süresi içinde yerine getirilmediğinde ayrı sonuçlar doğurur. Beyanın eksik veya gerçeğe aykırı verilmesi ise ayrıca sorumluluk yaratır. Beyanda bulunurken üçüncü kişilerle ortak mülkiyet ilişkileri, kira gelirleri ve devam eden alacaklar da doğru şekilde gösterilmelidir.
Hangi Durumda Hangi Yol
- Borcun kendisine itiraz: ödeme emrine karşı, süresinde ve icra dairesine yapılır
- Haczedilmezlik: haczin usulüne değil kapsamına yönelik olduğundan icra mahkemesine şikâyet konusudur
- Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası: istihkak prosedürü işletilir
- Borçlu olmadığının tespiti: menfi tespit ya da koşulları varsa istirdat davası gündeme gelir
- Memur işleminin usulsüzlüğü: şikâyet yolu, öğrenme tarihine bağlı olarak işletilir
Haciz Tutanağını Okumayı Alışkanlık Edinin
Tutanakta yazılı olan hacizli malın vasfı, kıymet takdiri ve muhafaza şekli, sonraki bütün itirazların dayanağıdır. Ev eşyası, meslek aleti veya maaş üzerindeki kesinti oranı gibi konularda yapılacak itiraz doğrudan tutanağa dayanmalıdır. Kıymet takdirine itiraz ise ayrı ve kısa bir süreye tabi olduğundan, satış aşaması beklenmeden değerlendirilmelidir.
Taahhüt mü, Yargılama mı
Alacaklıyla yapılacak ödeme taahhüdü kısa vadede haczi durdurabilir; ancak yerine getirilmemesi halinde doğacak sonuçlar, taahhüdün metnindeki tutar ve tarih ifadeleriyle doğrudan bağlantılıdır. Ödeme gücü gerçekçi biçimde hesaplanmadan verilen taahhüt, çoğu zaman dosyanın daha ağır bir noktaya taşınmasına yol açar. Buna karşılık borcun esasına yönelik ciddi itirazlar varsa, taahhüt yerine yargısal yolun işletilmesi daha korunaklıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; takip türü, tebliğ tarihi ve haczedilen malın niteliği tabloyu değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, tebligatı aldığınız gün bir icra hukuku uygulamacısına danışmanız önerilir.