İcra dosyasında en çok hak kaybı, yanlış mercie yapılan başvurudan doğar. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, satış aşaması ile mal beyanı yükümlülüğünde itiraz, şikâyet ve dava yollarının nasıl ayrıştırılacağını anlatır.
İtiraz Farklıdır, Şikâyet Farklıdır
Ödeme emrinin içeriğine, borca veya imzaya yönelik karşı çıkış itirazdır ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık icra müdürlüğünün usule aykırı bir işlemine karşı gidilecek yol şikâyettir ve icra mahkemesinin görev alanına girer. Dilekçenin adı doğru olsa bile yanlış mercie verilmesi, kısa süreler nedeniyle telafisi güç sonuç doğurabilir.
Mal Beyanının Sonuçlarını Bilerek Hareket Etmek
Mal beyanında bulunmamanın ve gerçeğe aykırı beyanın kendine özgü yaptırımları vardır. Beyan verilirken üçüncü kişilerdeki alacaklar, ortaklık payları ve sonradan doğacak gelirler yönünden eksik bilgi vermek, ilerleyen aşamada daha ağır sorunlara yol açar. Beyanın tarihi ve içeriği, sonraki haciz işlemlerinin de çerçevesini belirler.
Kıymet Takdiri ve Satış İlanı Aşaması
Satış sürecinde denetlenmesi gereken başlıklar şunlardır:
- Kıymet takdiri raporunun taşınmazın güncel durumunu yansıtıp yansıtmadığı
- Rapora karşı süresinde icra mahkemesine başvurulup başvurulmadığı
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği
- Taşınmaz üzerindeki şerh ve takyidatların ilanda doğru gösterilip gösterilmediği
- Elektronik satış sisteminde teklif ve teminat şartlarının doğru uygulanması
İhalenin Feshi Başvurusu
İhale tamamlandıktan sonra ileri sürülecek iddialar sınırlıdır ve başvuru kısa süreye bağlıdır. Fesih sebebi, soyut bir düşük bedel şikâyeti olarak değil; usulsüz tebligat, ilanın eksikliği ya da artırma şartlarındaki aykırılık gibi somut hukuka aykırılıklar üzerinden kurulmalıdır. Reddedilen fesih taleplerinin para cezası riski taşıdığı da göz önünde bulundurulmalıdır.
Taksit Anlaşması ile Dava Kararı Arasında
Alacaklıyla yapılacak ödeme anlaşması, satışı durdurabilir; ancak tek taraflı beyanla değil, dosyaya usulüne uygun şekilde yansıtılarak yapılmalıdır. Taahhüdün ihlali kendi sonuçlarını doğurduğundan, ödeme planı gerçekçi bir nakit akışına dayanmalıdır. Aksi halde hem satış hem yaptırım riski birlikte gündeme gelir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Dosyanın takip türü ve aşaması izlenecek yolu değiştireceğinden, süre kısa olduğu için gecikmeden hukuki değerlendirme alınması önerilir.