İlamsız takip, elinde ilam bulunmayan alacaklıya hızlı bir başlangıç sağlar; ancak sürecin gerçek kırılma noktası ödeme emrine itiraz edilip edilmediğidir. İtiraz geldiği anda takip durur ve alacaklının önüne iki yol çıkar: borçluyla yapılandırma üzerine anlaşmak veya yargı yoluyla itirazı bertaraf etmek. Aşağıda İİK ve HMK çerçevesinde bu karar ve elektronik haciz uygulamasının etkisi ele alınmaktadır.
İtiraz Süresi ve Takibin Durması
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Bu aşamada konulmuş hacizlerin akıbeti ve yeni haciz istenip istenemeyeceği, itirazın kapsamına göre değerlendirilir. Alacaklının en sık düştüğü hata, itirazdan sonra dosyayı bekletmek ve bu arada borçlunun malvarlığını elden çıkarmasına zemin hazırlamaktır.
İki Yargı Yolu, İki Farklı Delil Standardı
İtirazın kaldırılması
İcra mahkemesinde görülür ve kanunda sayılan nitelikte belgeye dayanmayı gerektirir. Elde imzası inkar edilmeyen bir belge varsa hızlı sonuç verir; belge yoksa talep reddedilir.
İtirazın iptali
Genel mahkemede görülür, her türlü delille ispat imkanı tanır ancak daha uzun sürer. Borçlunun itirazında haksız olduğu anlaşılırsa, talep hâlinde tazminata hükmedilebilir; kanun bu tazminat için asgari bir oran öngörmüştür.
E-Haczin Pratik Sınırları
- Elektronik haciz bankadaki mevcut bakiyeye etki eder; hesaba sonradan gelen paralar için yenilenmesi gerekir.
- Maaş üzerindeki hacizde kanunun öngördüğü kesinti sınırı aşılamaz; sınır üstü kesinti şikayete konu olur.
- Emekli aylığı ve benzeri bazı ödemeler bakımından özel koruma hükümleri bulunur; bu hesaplara konulan haciz kaldırılabilir.
- Bloke edilen tutarın dosyaya aktarılması ile hesabın kapatılması farklı işlemlerdir; takip aşamaları ayrı ayrı izlenmelidir.
Anlaşmayı Tercih Ederken
Borçlunun taksitle ödeme teklifi kabul edilecekse, bunun icra dosyası üzerinden ve tutanağa geçirilerek yapılması gerekir. Dosya dışında yapılan haricen tahsil, hem takibin akıbeti hem de sonradan doğacak uyuşmazlık bakımından ispat sorunu yaratır. Taksitin aksaması hâlinde takibe kaldığı yerden devam edileceği açıkça kararlaştırılmalıdır.
Burada aktarılanlar genel uygulama bilgisidir. Takibin türü, borçlunun sıfatı ve elde bulunan belgeler stratejiyi tümüyle değiştirebilir; adım atılmadan önce dosya üzerinden değerlendirme yapılmasında yarar vardır.