İcra takibinde e-haciz çoğu alacaklı için ilk refleks hâline geldi; oysa hesap üzerine konan haciz tek başına tahsil sağlamaz. İİK, haczin ardından satış talebi ve paranın paylaştırılması aşamalarını ayrı ayrı düzenler; HMK ise takibe bağlı olarak açılan davaların usulünü belirler. Alacaklının asıl kararı, satış sürecini sonuna kadar yürütmek ile borçluyla ödeme yapısı üzerinde anlaşmak arasındadır.
E-Haczin Sınırları
Elektronik ortamda uygulanan haciz, banka hesapları ve bazı kayıtlı varlıklar bakımından hızlı sonuç verir; ancak haczedilemeyen gelir kalemleri, maaş üzerindeki oransal sınırlar ve üçüncü kişiye ait hesaplar bakımından itiraza çok açıktır. Yanlış hesaba veya haczedilemez nitelikteki bir kaleme uygulanan haciz, alacaklıyı tazminat riskiyle karşı karşıya bırakabilir. Bu nedenle haciz talebinden önce, hedef varlığın kime ait olduğu ve niteliği kayıtlardan doğrulanmalıdır.
Satış Aşamasında Zaman Kaybı Doğuran Adımlar
- Kıymet takdiri raporunun tebliği ve rapora karşı süresi içinde itiraz edilmesi
- Taşınmazda üçüncü kişi lehine şerh, ipotek ve muhdesat kayıtlarının çözülmesi
- İhale ilanının usulüne uygun yapılmaması nedeniyle doğan fesih riski
- Satış avansının eksik yatırılması sonucu satış talebinin düşmesi
- Sıra cetveline itiraz nedeniyle paranın ödenmesinin gecikmesi
Anlaşma Yolunun Alacaklıya Sağladığı Avantaj
Satış süreci, taşınmazın gerçek değerinin altında bir bedelle sonuçlanabilir ve masraflar alacağı erittiği için tahsil edilen tutar beklenenin altında kalabilir. Borçlunun düzenli geliri varsa, İİK kapsamında icra dairesinde yapılan ödeme taahhüdü ya da tarafların üzerinde anlaştığı bir ödeme planı, satıştan daha hızlı ve öngörülebilir sonuç verebilir. Burada belirleyici olan, borçlunun ödeme kapasitesinin gerçekçi biçimde ölçülmesidir.
Borçlu Tarafında Kontrol Edilmesi Gerekenler
Borçlu açısından ilk soru, takibin ve hacizlerin usulüne uygun olup olmadığıdır. Ödeme emrinin tebliğinde eksiklik varsa ya da haciz haczedilemez bir kalem üzerine konmuşsa, icra hukuk mahkemesine yapılacak şikâyet ve itiraz yolları gündeme gelir. İhale gerçekleşmişse tartışma ihalenin feshine kayar ve bu aşamada süreler çok kısadır; bekleyen borçlu, elindeki en güçlü savunmayı süre geçtiği için kullanamaz hâle gelir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Takip dosyasının türü, borçlunun malvarlığı yapısı ve süreçte kalan aşamalar sonucu değiştirebileceğinden, satışı sürdürme ya da anlaşma kararı verilmeden önce dosyanın uzman bir hukukçuyla incelenmesi önerilir.