Elinde mahkeme ilamı bulunmayan alacaklı, para ve teminat alacakları için İcra ve İflas Kanunu (İİK) uyarınca ilamsız takip yoluna başvurabilir. Bu yolun en sık sonuçlarından biri, borçlunun ücretine uygulanan maaş haczidir. Rehber, takibin işleyişini ve tarafların dikkat etmesi gereken kritik anları ele alır.
Ödeme Emrinden İtiraza Kadar
İlamsız takipte süreç, borçluya ödeme emrinin tebliğiyle başlar. Borçlu, tebliğden sonra kanunda belirlenen süre içinde icra dairesine itiraz ederse takip durur. Bu itiraz basit bir dilekçeyle yapılır ancak sonuçları büyüktür: itiraz üzerine alacaklı, alacağını yargı önünde ispat etmek zorunda kalır. Sürenin kaçırılması ise takibin kesinleşmesi anlamına gelir.
Maaş Haczinin Sınırları
Ücret üzerindeki haciz sınırsız değildir. İİK, maaşın belirli bir bölümünün haczedilemeyeceğini, kalan kısmın da ancak belirli oranda kesilebileceğini öngörür. Ayrıca nafaka alacakları için farklı bir öncelik düzeni geçerlidir. İşveren, haciz müzekkeresine rağmen kesinti yapmaz veya işçinin işten ayrıldığını bildirmezse sorumluluk doğabilir.
Borçlu Açısından Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini kesin biçimde saptamak
- Borcun tamamına mı yoksa yalnızca faiz/ferilerine mi itiraz edileceğini belirlemek
- Birden fazla haciz varsa sıra cetveli ve kesinti oranını takip etmek
- Haczedilemez gelir kalemleri varsa bunları belgelemek
İtirazın Kaldırılması ve İtirazın İptali
İtiraz üzerine alacaklının önünde iki temel yol vardır: elinde İİK'nın aradığı nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; aksi halde genel mahkemede itirazın iptali davası açarak alacağını ispatlamaya çalışır. Hangi yolun seçileceği, eldeki delilin niteliğine bağlıdır ve yanlış tercih ek masraf ve gecikme doğurur.
Alacaklı İçin Uygulamada Riskler
Takibin şeklen doğru başlatılması kadar, adreslerin güncelliği ve tebligatın usulüne uygunluğu da belirleyicidir. Usulsüz tebligat, sonradan borçlunun gecikmiş itirazına kapı açarak süreci geriye taşıyabilir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi verir; takibin türü, alacağın niteliği ve gelir kalemleri sonucu değiştirebileceğinden dosyanızı uzman desteğiyle incelemeniz önerilir.