Bir borç nedeniyle ücrete haciz konulması, borçlunun günlük yaşamını en çok etkileyen icra işlemlerindendir. Bu rehber İİK ve HMK ekseninde maaş haczinde kesinti sırasını ve haczedilmezlik korumasını açıklar.
Ücretin Ne Kadarı Haczedilir?
İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretin tamamının haczine izin vermez. İcra ve İflas Kanunu m.83 uyarınca maaş ve ücretlerden borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar düşüldükten sonra haciz uygulanır; haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Dörtte bir asgari orandır, üst sınır değildir. Bu koruma, borçlunun asgari yaşam koşullarını sürdürebilmesini amaçlar ve resen gözetilmesi gereken bir sınırdır.
Kesinti Sırası Neden Önemli?
Aynı borçlunun maaşı üzerinde birden fazla haciz bulunabilir. Bu durumda hangi alacağın önce tahsil edileceği kesinti sırasını belirler. Nafaka alacakları bu sıralamada ayrı ve öncelikli bir yer tutar; nafaka için yapılan kesinti, genel haciz sınırından ayrı değerlendirilir.
- Nafaka haczinin diğer takiplerden önce gelmesi
- Sonraki hacizlerin sıraya girerek beklemesi
- İşverenin kesintiyi yanlış sırayla yapmasının sorumluluk doğurabilmesi
İşverenin Yükümlülüğü
Haciz ihbarnamesi kendisine tebliğ edilen işveren, kesintiyi doğru oran ve sırayla yapıp icra dairesine göndermekle yükümlüdür. İşverenin bu yükümlülüğü hiç ya da eksik yerine getirmesi kendi sorumluluğunu gündeme getirebilir. Bu nedenle ihbarnamenin tebliğ tarihi ve içeriği dikkatle incelenmelidir.
Fazla Kesintiye Karşı Yol
Kesintinin yasal sınırın üzerinde yapıldığını gören borçlu, icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetinde bulunabilir. Bu yol kısa süreye bağlıdır ve fiili kesintinin öğrenildiği ilk bordro çoğu zaman başlangıç anını gösterir. Şikâyet, esasa ilişkin bir dava olmadığından hızlı biçimde karara bağlanabilir.
Maaş haczi, geçim güvenliğini doğrudan etkilediğinden kesinti başlar başlamaz dosyanın gözden geçirilmesi yerinde olur. Kesinti oranı ve sırasının doğruluğunu bir hukukçuyla değerlendirmek hak kaybını önler.