İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlattığı ve borçlunun itirazıyla kolayca duran bir yoldur. Bu kolaylık, iki taraf için de farklı riskler doğurur: borçlu süreyi kaçırırsa takip kesinleşir, alacaklı ise belgesiz alacağını ilerletmekte zorlanır. İİK ve HMK ekseninde bu yazı, ödeme emrine itiraz ile mal beyanı yükümlülüğünü birlikte ele alıyor.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında İlk Kontrol
Tebligatın hangi adrese, kime ve hangi tarihte yapıldığı ilk bakılacak şeydir. Süre bu tarihten işlemeye başladığı için, tebliğ evrakındaki kayıt hatalı ise itirazın yanında usulsüz tebligat iddiası da gündeme gelir. Ardından takip talebindeki alacak kalemleri incelenir: asıl alacak, faiz türü, işleyen faiz dönemi ve masraflar ayrı ayrı denetlenmelidir.
İtirazın Kapsamını Doğru Seçmek
Borcun tamamına itiraz ile bir kısmına itiraz farklı sonuçlar doğurur. Kısmi itirazda, kabul edilen bölüm bakımından takip devam eder. İmzaya itiraz ise ayrıca ve açıkça belirtilmediğinde ileri sürülmemiş sayılabilir. Bu nedenle itiraz dilekçesi yazılırken hangi unsura karşı çıkıldığı tereddütsüz ifade edilmelidir: borcun varlığı mı, miktarı mı, imza mı, yoksa yetki mi?
Mal Beyanı Yükümlülüğü
- Takibin kesinleşmesiyle birlikte mal beyanında bulunma yükümlülüğü gündeme gelir.
- Beyanın hiç verilmemesi ile gerçeğe aykırı verilmesi ayrı sonuçlar doğurur.
- Beyanda mevcut malvarlığı kadar gelir ve alacak kalemleri de gösterilir.
- Durum sonradan değişirse beyanın güncellenmesi gerekir.
- Haczedilemeyecek nitelikteki kalemler için ayrıca şikâyet yolu düşünülmelidir.
Alacaklı Tarafın Belge Sorunu
İtiraz üzerine takip durduğunda, alacaklının elindeki belgenin niteliği izlenecek yolu belirler. Belge, itirazın icra dairesi dışında hangi merci önünde kaldırılabileceğini doğrudan etkiler. Elde yalnızca yazışma veya teslim tutanağı varsa, itirazın iptali için genel mahkemede dava açmak gündeme gelir. Bu ayrım baştan yapılmazsa, yanlış mercie başvurma nedeniyle hem zaman hem masraf kaybedilir.
Süreci Kayıt Altına Alma
- Tebliğ tarihi, itiraz tarihi ve takibin durduğu an tek bir tabloda tutulur.
- İtiraz dilekçesinin icra dosyasına giriş kaydı mutlaka alınır.
- Ödeme yapıldıysa dekont ve açıklama alanı borçla eşleştirilerek saklanır.
- Haciz ihbarnamesi gelirse, cevap süresi ayrı bir kontrol noktası olarak işlenir.
- Takip kesinleşmişse, ileri aşamada başvurulacak yollar için gerekçe notu hazırlanır.
İcra dosyalarında en pahalı hata, kısa süreleri kaçırmaktır. Elinize ulaşan her evrağın tarihini not edip, hangi yolun size açık olduğunu vakit geçirmeden bir hukukçuya danışarak belirlemenizi öneririz.