İcra takibinde borçlunun elindeki en değerli araç, süresinde ve doğru mercie yapılmış bir itirazdır. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte itirazın nereye yapılacağı, neyin itiraz neyin şikâyet olduğu ve sürenin hangi tarihten işlediği birbirine karışırsa, esasen haklı borçlu dahi takibin kesinleşmesiyle karşılaşır.
İtiraz İcra Dairesine, Şikâyet İcra Mahkemesine
Ödeme emrine karşı borca, faize veya imzaya yönelik itiraz kural olarak takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık icra memurunun işleminin hukuka aykırılığı, haczedilmezlik gibi iddialar şikâyet yoluyla icra mahkemesine taşınır. İtirazın kaldırılması ya da iptali aşamasında ise dosya yeniden mahkemeye gelir. Dilekçenin başlığı yanlış yazıldığında, çoğu kez içerik doğru olsa bile evrak sürecin dışında kalır.
Yetki İtirazını Borca İtirazla Birlikte Kurmak
Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu düşünülüyorsa, yetki itirazının borca itirazla birlikte ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazı yapılırken hangi icra dairesinin yetkili olduğunun da gösterilmesi beklenir; bu gösterilmediğinde itiraz sonuç doğurmayabilir. Sözleşmede yetkiye ilişkin bir kayıt varsa, bu kaydın tarafların sıfatı bakımından geçerli olup olmadığı ayrıca tartışılmalıdır.
Tebligat Gecikmesi ve Usulsüz Tebliğ İddiası
İtiraz süresi ödeme emrinin usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar. Uygulamada en sık görülen tablo, tebligatın eski adrese yapılması, komşuya veya apartman görevlisine bırakılırken gerekli araştırmanın yapıldığının belgelenmemesi ya da şerhlerin eksik doldurulmasıdır. Usulsüz tebliğ iddiası ileri sürülecekse, borçlunun takibi gerçekte ne zaman öğrendiği açıkça bildirilmeli ve bu tarih banka bildirimi, haciz ihbarnamesi veya işveren yazısı gibi dış bir kayıtla desteklenmelidir. Salt "haberim yoktu" beyanı tek başına yeterli görülmez.
Borçlunun Kullanabileceği Diğer Araçlar
- Maaş ve emekli aylığı üzerindeki haczin sınırlarının denetlenmesi
- Ev eşyası ve mesleğin icrası için zorunlu araçlara yönelik haczedilmezlik iddiası
- Borcun ödendiği veya taksitlendirildiği hallerde dosyaya derhal belge sunulması
- Zamanaşımına uğramış takiplerde bu durumun süresinde ileri sürülmesi
- Üçüncü kişi malı hacizlerinde istihkak yolunun zamanında işletilmesi
Kapanış
İcra dosyalarında gecikmenin bedeli, çoğu uyuşmazlıktan daha hızlı ve daha somut biçimde ortaya çıkar. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, dayanağı ve tebligat evrakının içeriği süre hesabını değiştirebileceğinden, ödeme emrini eline alan kişinin vakit kaybetmeden bir hukukçuya dosyayı göstermesi yerinde olur.