Elektronik haciz, borçlunun banka hesapları, araç ve gayrimenkul kayıtları üzerinde çoğu zaman borçlu haberdar olmadan sonuç doğurur. Uygulamada birçok kişi durumu ancak hesabına bloke konduğunda fark eder ve o anda hangi yola başvuracağını bilemez. Oysa İİK'nın takip hukuku düzeninde her itirazın kendi mercii, kendi süresi ve kendi delil beklentisi vardır; yanlış kapıya yapılan doğru itiraz da sonuçsuz kalır.
Hangi itiraz, hangi mercie
Ödeme emrine karşı borca veya imzaya itiraz icra dairesine yapılır ve süresinde yapıldığında takibi durdurur. Buna karşılık haczin usulüne, kapsamına veya haczedilmezlik iddiasına dayanan şikâyet icra mahkemesine yöneltilir. Takip kesinleşmiş, ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmişse borca itiraz penceresi kapanmış olabilir; bu durumda tartışma haczin kendisine kayar. Başvuru yolunun yanlış seçilmesi, süre dolduğu için telafisi olmayan bir kayba dönüşebilir.
Tebligat: itirazın gerçek başlangıç noktası
E-haciz şikâyetlerinin önemli bölümünde asıl sorun, ödeme emrinin hiç ya da usulüne uygun tebliğ edilmemiş olmasıdır. Bu iddia soyut bırakıldığında değer üretmez. Tebligat parçasının fotokopisi, adres kayıt sistemindeki geçmiş, kira sözleşmesi veya çalışma kaydı gibi fiilî ikameti gösteren belgeler ve tebliğ tarihinde başka yerde bulunulduğunu ortaya koyan veriler birlikte sunulduğunda iddia somutlaşır.
Haczedilmezlik iddiasında toplanması gereken kayıtlar
- Maaş hesabının niteliğini gösteren banka yazısı ve hesap türü bilgisi
- İşveren yazısı, bordro ve maaş ödemesinin düzenli akışını gösteren dökümler
- Emekli aylığı, nafaka veya sosyal yardım gibi ödemelerin kaynağını gösteren kurum kayıtları
- Konutun aile için gerekli olduğunu ortaya koyan ikamet ve tapu bilgileri
- Aracın mesleki faaliyet için zorunluluğunu gösteren ruhsat ve vergi kayıtları
Ölçüsüz haciz ve mükerrer bloke
Alacağı fazlasıyla aşan tutarda bloke uygulanması ya da aynı alacak için birden çok hesabın eşzamanlı olarak tam tutarla kilitlenmesi, sıkça karşılaşılan ve düzeltilebilir bir durumdur. Bu itirazın gücü aritmetikten gelir: takip dosyasındaki güncel borç hesabı ile blokelerin toplamını yan yana koyan basit bir tablo, uzun anlatımdan daha etkilidir. Dosya hesabının icra dairesinden alınmış güncel dökümüyle desteklenmesi gerekir.
Zamanlama ve paralel plan
Şikâyet süreleri kısadır ve öğrenme tarihine bağlanır. Bu nedenle blokeyi öğrendiğiniz an bir tarih kaydı oluşturmak, ekran görüntüsü ve banka yazısı almak, sonraki tüm savunmanın zeminini kurar. Başvuruyla eş zamanlı olarak takibin durdurulması veya blokenin kaldırılmasına ilişkin talebin ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmemesi, karar çıkana kadar geçen sürede fiilî mağduriyetin sürmesine yol açar. HMK'nın genel usul hükümleri, bu talepleri açıkça ve ayrı ayrı ortaya koymayı gerektirir.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Takibin türü, dayanağı ve tebligat geçmişi izlenecek yolu tamamen değiştirebilir; dosyanızı bir avukatla incelemeden başvuru yapmamanız daha güvenlidir.