Elektronik haciz uygulamaları, borçlunun çoğu zaman haberi olmadan hesabına bloke konulmasıyla fark edilir. Bu aşamada verilen tepkinin doğru mercie ve doğru gerekçeyle yönlendirilmesi, sonraki tüm süreci belirler. Aşağıdaki rehber, İİK ve HMK çerçevesinde e-haciz karşısında itiraz ve şikâyet yollarını, belge düzeni açısından ele almaktadır.
Blokeyi Gördüğünüz Anda Yapılacak Tespitler
İlk iş, blokenin dayanağını öğrenmektir. Dosya numarası, alacaklı, takip türü ve ödeme emrinin tebliğ edilip edilmediği belirlenmeden yapılan itirazlar çoğunlukla yanlış zeminde kalır. Banka dekontu veya hesap ekstresi üzerinde blokenin konulduğu tarih ve tutar mutlaka çıktı alınarak saklanmalıdır; bu kayıt, sonradan doğacak zarar tartışmasında da işe yarar.
İtiraz ile Şikâyetin Ayrımı
Uygulamada en sık karışan nokta budur. Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış ödeme emrine itiraz kapsamındadır ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haciz işleminin usulüne, kapsamına veya haczedilemez bir değer üzerine uygulanmasına yönelik başvuru şikâyet niteliğindedir ve icra hukuk mahkemesine yapılır. Yanlış mercie yapılan başvuru, esasa girilmeden reddedilebilir.
Haczedilemezlik İddiasını Belgeyle Kurmak
Hesaba yatan paranın niteliği çoğu uyuşmazlıkta belirleyicidir. Maaş, emekli aylığı, sosyal yardım veya nafaka gibi kalemler bakımından özel korumalar bulunur. Ancak bu korumadan yararlanmak için paranın kaynağının gösterilmesi gerekir:
- İşveren yazısı veya bordro ile ücret ödemesinin hangi hesaba yapıldığı belgelenmelidir.
- Kurum ödemeleri için ilgili kurumdan alınan ödeme dökümü dosyaya eklenmelidir.
- Hesabın karma kullanıldığı hâllerde, ilgili döneme ait ekstre üzerinde kalemler işaretlenmelidir.
Delil Eksikliğinin Doğurduğu Sonuçlar
- Tebligatın usulsüzlüğü iddia edilir, ancak tebligat parçası ve adres kaydı incelenmediği için itiraz zamansız kalır.
- Ödeme yapıldığı savunulur, fakat dekontta dosya numarası bulunmadığı için ödeme başka borca sayılır.
- Üçüncü kişiye ait para olduğu ileri sürülür, ancak hesap hareketleri bu geçişi göstermez.
İtirazdan Sonra Süreci İzlemek
Başvuru yapıldıktan sonra dosyanın takibi bırakılmamalıdır. Takibin durup durmadığı, blokenin kaldırılıp kaldırılmadığı ve alacaklının itirazın kaldırılması ya da iptali yoluna gidip gitmediği ayrı ayrı izlenir. Her aşama için tebliğ tarihleri tek bir takvimde tutulduğunda, sonraki başvuru süreleri kaçırılmaz.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; takip türü, borcun kaynağı ve tebligat geçmişi sonucu tamamen değiştirebilir. Hesabınıza bloke konulduğunda dosyayı bir hukukçuya inceletmeden ödeme yapmamanız daha güvenlidir.