Yatırım vaadiyle toplanan paralara ilişkin uyuşmazlıklarda sonucu belirleyen şey, olayın anlatımı değil paranın izinin ne kadar erken ve ne kadar eksiksiz çıkarıldığıdır. 5411 sayılı Kanun bankacılık faaliyetlerinin çerçevesini, 5549 sayılı Kanun aklama ile mücadele yükümlülüklerini, TCK 282 ise suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını konu alır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin SPK düzenlemeleri ise bu alanda ayrı bir kayıt katmanı oluşturur.
Kayıp fark edildiğinde ilk yapılacaklar
İlk günlerde yapılan kayıt çalışması, sonraki tüm aşamaların temelidir. Platformla yapılan yazışmalar, uygulama içi mesajlar, tanıtım sayfaları ve verilen taahhütler kaybolmadan kaydedilmelidir. Hesabın kapatılması veya erişimin kesilmesi ihtimali yüksek olduğundan, işlem geçmişinin dışa aktarılması gecikmeden yapılmalıdır.
Banka ayağı: havale, EFT ve kart işlemleri
Klasik ödeme kanallarından yapılan transferlerde şu kayıtlar toplanır: gönderim dekontları, alıcı hesap bilgileri, açıklama alanları, kart ekstreleri ve varsa ödeme kuruluşu üzerinden geçen işlemlerin kayıtları. Alıcı hesabın gerçek kişi mi yoksa şirket hesabı mı olduğu, paranın hangi aşamada başka hesaplara dağıldığını anlamak bakımından önemlidir. Aynı kişiden birden fazla transfer yapılmışsa bunlar tarih sırasına dizilerek tek tabloda gösterilmelidir.
Kripto ayağı: adres ve işlem kimliği
- Gönderim yapılan cüzdan adreslerinin tam hâliyle kaydedilmesi
- Her transfere ait işlem kimliğinin ayrı ayrı listelenmesi
- Gönderim tarihi, saati ve miktarının not edilmesi
- Kullanılan platform hesabının kimlik doğrulama kayıtları
- Varlığın alım aşamasındaki fiyat ve karşılığının belgelenmesi
Zincir üzerindeki hareketler kalıcı olsa da, adresin kim tarafından kontrol edildiğini gösteren bağ çoğu zaman platform kayıtlarıyla kurulur. Bu nedenle platformdan alınan her yazışma saklanmalıdır.
Şikâyet dilekçesini izlenebilir kurmak
Dilekçe, olayın duygusal anlatımı yerine para akışının kronolojisi üzerine oturtulmalıdır. Kim, ne zaman, hangi vaatle, hangi kanaldan ne kadar aldı sorusunun yanıtı tablo hâlinde verilmeli; her satır bir belgeye bağlanmalıdır. Talep edilen araştırmaların da somut yazılması gerekir: hangi hesaplar, hangi dönem, hangi kayıtlar.
Hukuk ve ceza yollarını birlikte planlamak
Ceza soruşturması yürütülürken alacağın tahsiline yönelik hukuki adımların ihmal edilmesi, malvarlığının el değiştirmesi riskini artırır. Bu iki hattın ayrı ayrı ama eşzamanlı yürütülmesi; teminat ve koruma tedbiri taleplerinin zamanlaması bakımından önemlidir. Gecikme, iz sürülebilir varlık kalmaması sonucunu doğurabilir.
Yazılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Ödeme kanalı, tarafların konumu ve varlığın türü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, sürecin başında hukuki destek alınması önemle tavsiye edilir.