Ödeme emri eline ulaşan borçlunun karşısında tek bir yükümlülük yoktur. Borca itiraz etmek ile mal beyanında bulunmak iki ayrı iştir, iki ayrı süreye tabidir ve birini yapmak diğerinin yerine geçmez. İcra ve İflas Kanunu'nun kurduğu bu düzende sıralamayı kaçırmak, borç haklı biçimde tartışılabilir olsa dahi takibin kesinleşmesine yol açar.
İki Yükümlülük, İki Takvim
İtiraz, takibin durmasını sağlayan araçtır ve süresinde icra dairesine ya da usulüne uygun biçimde yapılmalıdır. Mal beyanı ise takibin durup durmamasından bağımsız olarak yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür ve yerine getirilmemesi ayrıca yaptırıma bağlanmıştır. Tebliğ tarihi kaydedilmeli, her iki yükümlülük için ayrı son gün ve ondan önce bir ara kontrol tarihi yazılmalıdır.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça yazılmalı
- Kambiyo senedine dayalı takipte imzaya itiraz ayrıca ve açıkça belirtilmeli
- Yetki itirazı varsa yetkili icra dairesi gösterilerek ileri sürülmeli
- Faiz oranına veya işleyiş tarihine itiraz ediliyorsa ayrı kalem olarak yazılmalı
- Zamanaşımı iddiası varsa dayanağı belirtilmeli
Kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm bakımından takip kesinleşir; bu nedenle "borcum yok" biçimindeki genel ifadeler yerine kalem kalem itiraz tercih edilmelidir.
İtirazdan Sonrası: Kaldırma ve İptal Aşaması
İtiraz üzerine duran takipte alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir. Borçlu açısından bu, savunmanın belgeye dayandırılması gereken aşamadır. Ödeme dekontları, ibraname, mahsup yazışmaları ve sözleşme ekleri baştan hazır tutulmalıdır. Kötü niyetli olduğu anlaşılan itirazın tazminat sonucu doğurabileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Mal Beyanının İçeriği
Mal beyanı, borcu karşılayacak malvarlığının ve gelirin dürüst biçimde bildirilmesidir. Taşınmaz, araç, banka hesabı, maaş, alacak ve üçüncü kişilerdeki haklar kapsam içindedir. Beyanın eksik veya gerçeğe aykırı olması ayrı sonuçlar doğurur. Beyandan sonra malvarlığında meydana gelen değişikliklerin bildirilmesi de yükümlülüğün parçasıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirmedir; takip türü, dayanak belge ve tebligatın usulü sonucu doğrudan etkiler. Ödeme emri elinize ulaştığı anda süre işlemeye başladığından, dosyanızı geciktirmeden bir icra hukuku vekiliyle değerlendirmeniz önerilir.