İcra takibinde borçlunun karşılaştığı en kritik an, ödeme emrinin tebliğ edildiği gündür. İİK ve HMK ekseninde bu tek tebligat, birbirinden bağımsız iki yükümlülüğü aynı anda başlatır: itiraz etme hakkı ve mal beyanında bulunma zorunluluğu. Bu ikisinin karıştırılması, borçlu açısından en sık görülen usul kazasıdır.
Tebligatla Başlayan İki Ayrı Takvim
İtiraz süresi kaçırıldığında takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir; mal beyanı yükümlülüğü ise ayrıca yerine getirilmediğinde bağımsız bir sonuç doğurur. Borçlunun itiraz etmiş olması, mal beyanı yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz. Bu nedenle tebligat zarfı, tebliğ tarihi görünecek şekilde saklanmalı ve iki süre aynı takvime ayrı satırlar hâlinde yazılmalıdır.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır.
- İmzaya itiraz ediliyorsa bu, ayrıca ve açıkça belirtilmelidir; genel itiraz imzayı kapsamaz.
- Yetkiye itiraz varsa, itiraz edilen yetkinin yanında yetkili icra dairesi de gösterilmelidir.
- Faiz oranına ya da işleyiş biçimine itiraz, ayrı bir başlık olarak kurulmalıdır.
Mal Beyanının İhmal Edilmesi
Mal beyanı, borcu karşılayacak malvarlığının bulunmadığını söylemek dahil olmak üzere yazılı biçimde yapılan bir bildirimdir. Uygulamada borçlular, itiraz dilekçesi verdikleri için bu adımı gereksiz sayabiliyor; oysa beyanda bulunmamak ayrı bir yaptırım riski doğurur. Beyanın içeriği gerçeğe uygun olmalıdır; sonradan tespit edilen bir malvarlığı, beyanın doğruluğunu tartışmaya açar.
İtirazın Kaldırılması ile İptali Ayrımı
Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını ya da genel mahkemede itirazın iptalini isteyebilir. Bu iki yolun süresi, incelenecek delil türü ve sonuçları farklıdır. Borçlu açısından hangi yolun seçildiğini erken görmek önemlidir; çünkü icra mahkemesindeki inceleme belgeye dayalı ve dar kapsamlıdır, buna karşılık iptal davasında ispat imkânı genişler.
Süreci Kontrol Altına Alma Adımları
- Tebliğ tarihini belirleyip itiraz ve mal beyanı sürelerini ayrı ayrı işaretleyin.
- Takip dayanağı belgeyi dosyadan inceleyip itirazın kapsamını buna göre kurun.
- Ödeme yaptıysanız dekont ve makbuzları tarih sırasına göre birleştirin.
- Haciz aşamasına geçilmesi ihtimaline karşı, haczedilemeyecek mallara ilişkin şikâyet yolunu önceden değerlendirin.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü, dayanak belge ve tebligatın usulü sonucu doğrudan etkilediğinden, dosyanız incelenmeden hareket edilmemesi ve süre işlemeye başlamışken hukuki destek alınması önem taşır.