Haciz aşamasına gelen bir dosyada borçlunun elindeki en değerli şey zamandır. İcra ve İflas Kanunu, borçluya birden fazla savunma yolu tanır; ancak bunların her biri farklı süreye ve farklı mercie bağlıdır. Bu rehber, hangi durumda hangi yolun kullanılacağını ayrıştırır.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
Takibin türü, izlenecek yolu belirler. İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca, faize veya imzaya itiraz edebilir; itiraz süresinde yapılırsa takip kendiliğinden durur. Bu nedenle tebliğ tarihini gösteren belge en kritik evraktır. Tebligatın usulsüz yapıldığı düşünülüyorsa, bu durum ayrıca ileri sürülür ve öğrenme tarihi esas alınacak şekilde talepte bulunulur.
Haczedilemeyen Mal ve Haklar
Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için gerekli bazı eşyaları, mesleğini icra etmesi için zorunlu araçları ve maaşın belirli bir bölümünü haciz dışında tutar. Emekli aylıkları bakımından ise özel bir rejim uygulanır. Haciz tutanağı elinize geçtiğinde, listelenen eşyaların bu kapsama girip girmediği tek tek işaretlenmelidir; çünkü bu yöndeki talep kendiliğinden dikkate alınmaz.
Şikâyet mi, İtiraz mı, İstihkak mı?
- Takibin dayanağına karşı çıkılıyorsa: ödeme emrine itiraz
- İcra dairesinin işlemi kanuna aykırıysa: icra mahkemesine şikâyet
- Haczedilen mal üçüncü kişiye aitse: istihkak iddiası
- Borç ödenmiş ya da zamanaşımına uğramışsa: itfa veya zamanaşımı itirazı
- Takip kesinleşmeden haciz uygulanmışsa: işlemin kaldırılması talebi
Bu yollar birbirinin yerine kullanılamaz. Şikâyet için öngörülen kısa süre, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren işler; kamu düzenine aykırılık hâlleri ise süresiz ileri sürülebilir.
Usule Aykırı Haciz İşlemine Karşı
Haciz sırasında tutanağa geçirilen beyanlar sonradan aleyhe kullanılabilir; bu nedenle tutanağın okunmadan imzalanmaması ve itirazların tutanağa yazdırılması gerekir. Konut haczinde giriş koşullarına uyulmaması, üçüncü kişiye ait eşyanın listeye alınması ya da kıymet takdirinin gerçeğe uygun olmaması, ayrı ayrı itiraz konusudur. Kıymet takdirine karşı başvuru süresi de ayrıca takip edilmelidir.
Satış Aşamasına Girmeden
Satış talebi ve ihale takvimi işlemeye başladığında hareket alanı daralır. Bu aşamadan önce taksitlendirme, borcun yapılandırılması veya haczin kaldırılmasına ilişkin talepler değerlendirilmelidir; ihale gerçekleştikten sonra ileri sürülecek itirazların kapsamı sınırlıdır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; takibin türü ve tebligat tarihleri sonucu belirler. Süreler kısa olduğundan, ödeme emrini aldıktan hemen sonra hukuki destek almanız önerilir.