Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına konulan bloke, çoğu zaman hiçbir açıklama yapılmadan öğrenilir. Bu noktada yapılacak ilk iş itiraz etmek değil, blokenin kaynağını doğru tespit etmektir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde her blokenin muhatabı ve yolu farklıdır.
Blokenin Kaynağını Doğru Tespit Etmek
Uygulamada birbirinden tamamen farklı üç durum aynı isimle anılır: bir soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı, idari nitelikte bir işlem ve bankanın kendi yükümlülük değerlendirmesine dayanan kısıtlama. Bunların itiraz mercii ve süreleri aynı değildir. Kaynağı öğrenmeden yapılan başvuru, yanlış merciye gitmiş sayılır ve geçen zaman içinde işlemler genişleyebilir. Bu nedenle ilk adım, hesabı tutan kurumdan işlemin dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
Para Akışını Anlatan Belge Zinciri
Şüpheyi ortadan kaldıran şey beyan değil, kesintisiz bir kayıt zinciridir. Paranın nereden geldiği tek bir belgeyle değil, birbirini doğrulayan belgelerle gösterilir.
- Gelirin kaynağını gösteren sözleşme, fatura, bordro ya da satış belgesi
- Ödemenin banka üzerinden yapıldığını gösteren dekont ve ekstreler
- Varlık satışı söz konusuysa devir kaydı ve bedelin tahsil belgesi
- Vergi beyanları ve bunlarla tutarlı muhasebe kayıtları
- Yurt dışı kaynaklı transferlerde transfer açıklaması ve karşı taraf bilgileri
Kripto İşlemlerinde Kayıt Sorunu
Kripto varlıklarda en sık karşılaşılan zorluk, işlem geçmişinin yalnızca platform ekranında görülebilmesidir. Hesabın kapatılması ya da erişimin kısıtlanması halinde bu veriye ulaşmak güçleşir. Bu nedenle işlem geçmişi düzenli olarak dışa aktarılmalı; cüzdan adresleri, transfer kayıtları ve platforma yatırılan tutarların banka karşılıkları eşleştirilmelidir. Üçüncü kişilerin hesabı üzerinden yapılan işlemler, kaynağı meşru olsa dahi açıklama yükünü ağırlaştırır.
Usule Aykırı İşlem ve Başvuru Sırası
Blokenin kapsamı, dayanağı olan karardan geniş tutulmuşsa bu başlı başına bir itiraz sebebidir. Aynı şekilde, kararın ilgilisine hiç bildirilmemesi ya da kapsamı belirsiz biçimde uygulanması usule aykırılık iddiasını güçlendirir. Başvuru sırası önemlidir: önce dayanağın öğrenilmesi, sonra kapsam itirazı, ardından esasa ilişkin açıklama şeklinde ilerleyen bir kurgu, dağınık dilekçelerden daha etkili olur. İtiraz metninde her hesap hareketi için ayrı açıklama yapılması, incelemeyi kolaylaştırır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Blokenin türü, soruşturmanın kapsamı ve hesabın niteliği izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması gerekir.