Maaşına haciz konulduğunu bordrodan öğrenen borçlunun karşılaştığı ilk soru, nereye ve hangi adla başvuracağıdır. İİK ve HMK çerçevesinde bu rehber, itiraz ile şikâyet arasındaki farkı ve kesintiye yönelik iddiaların nasıl belgelendirileceğini ele alıyor.
İtiraz mı, Şikâyet mi?
Bu ayrım, dosyanın en sık kaybedildiği noktadır. Borcun kendisine, miktarına veya takibin dayanağına yönelik karşı çıkış, ödeme emrine itiraz kapsamındadır ve süresi kısadır; süre geçtikten sonra bu yol kapanır. Buna karşılık haczin kanuna aykırı biçimde uygulanması, örneğin haczedilemeyecek bir kısmın kesilmesi ya da usulüne uygun olmayan bir işlem yapılması, icra mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. İcra dairesine dilekçe vererek beklemek, çoğu zaman şikâyet süresini tüketen ve sonuç doğurmayan bir yoldur.
Kesinti Hesabının Belgelenmesi
Maaşın tamamı haczedilemez; kanun ücretin ancak bir bölümünün haczine izin verir ve nafaka alacakları bakımından ayrı bir düzen öngörür. Bu nedenle şikâyet dilekçesinin merkezinde hesaplama yer almalıdır. Dosyaya şunlar eklenmelidir:
- Kesinti öncesi ve sonrası dönemlere ait bordrolar.
- Ücretin banka hesabına yatan tutarını gösteren ekstre.
- Aynı ücret üzerinde başka bir haciz varsa buna ilişkin yazışma.
- Nafaka yükümlülüğü bulunuyorsa buna dair karar ve ödeme kayıtları.
- İşverenin icra dairesine gönderdiği cevabın örneği.
İşveren Yazışmalarının Delil Değeri
İşverenin haciz yazısına verdiği cevap, kesintinin hangi tutar üzerinden ve hangi tarihten itibaren yapıldığını gösterdiği için dosyanın omurgasını oluşturur. Kesintinin fiilen yapıldığı ancak dosyaya yansımadığı durumlar da görüldüğünden, işverenden alınan yazı ile icra dosyasındaki tahsilat kayıtlarının karşılaştırılması gerekir. Bu karşılaştırma, hem fazla kesintinin hem de dosyaya aktarılmayan tutarın ortaya çıkarılmasını sağlar.
Öncelik Sırası ve Sonraki Adımlar
Aynı ücret üzerinde birden fazla haciz bulunduğunda sıra cetveline ilişkin kurallar devreye girer ve nafaka alacakları öncelikli konumdadır. Şikâyet sonucunda fazla kesinti tespit edilirse iadesi talep edilir; talep edilmediği sürece kendiliğinden geri ödenmesi beklenmemelidir. Haczin tamamen kaldırılması mümkün görünmüyorsa, borcun yapılandırılması veya taksitlendirme talebi gibi seçenekler de aynı dosyada değerlendirilebilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; takibin türü ve alacağın kaynağı izlenecek yolu değiştirir. Kısa süreler söz konusu olduğundan, bordronuzu ve icra dosyanızı gecikmeden bir hukukçuya göstermeniz uygun olur.