İlamsız icra takibi, alacaklıya elinde ilam bulunmadan da hızlı bir yol açar; ancak bu hız borçlu için de kısa bir savunma penceresi anlamına gelir. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte e-haciz uygulamaları, itiraz süresi kaçırıldığı anda banka hesaplarına ve alacaklara doğrudan yansır. Bu rehber, takibin başladığı andan haczin uygulanmasına kadar geçen kritik aralığı ele alır.
Ödeme emri ve itiraz penceresi
Takibin kaderini belirleyen an, ödeme emrinin tebliğ edildiği gündür. Bu tarihten itibaren işleyen süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. İtiraz sadece borcun tamamına değil; borcun bir kısmına, işleyen faize, yetkiye veya imzaya yönelik olarak da yapılabilir. Hangi itirazın ileri sürüldüğü sonradan genişletilemeyeceği için, itiraz dilekçesi baştan kapsamlı yazılmalıdır.
Tebligatın usulüne uygunluğu
Uygulamada en sık tartışılan konu, ödeme emrinin borçluya gerçekten ulaşıp ulaşmadığıdır. Tebliğ evrakında adresin doğruluğu, tebliğ edilen kişinin sıfatı ve şerhlerin usulüne uygunluğu ayrı ayrı incelenmelidir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin ne zaman gerçekleştiği açıkça belirtilmelidir; bu tarih yeni sürenin başlangıcını belirler.
E-haciz uygulandığında yapılabilecekler
- Haczedilemeyecek nitelikteki gelirlerin hesapta bulunması hâlinde bu durum belgelenerek bildirilir.
- Maaş hesabına uygulanan hacizde, kanunun öngördüğü sınırı aşan kesinti için itiraz edilir.
- Üçüncü kişiye ait para veya malın haczedilmesi hâlinde istihkak iddiası süresinde ileri sürülür.
- Aynı alacak için birden çok dosyadan mükerrer haciz uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir.
- Borç ödendiği hâlde devam eden haciz için ödeme belgesi dosyaya sunulur.
İtirazın kaldırılması aşamasında ispat
Borçlunun itirazı üzerine takip durur ve alacaklı, alacağını belgeye dayandırarak icra hukuk mahkemesine ya da genel hükümlere göre mahkemeye başvurur. Bu aşamada alacaklının elindeki belgenin niteliği belirleyicidir; belge, itirazın kaldırılması yolu için aranan güçte değilse bu yol sonuç vermez. Alacaklı bakımından dosyanın en önemli hazırlığı, alacağın dayanağını gösteren belgelerin baştan sınıflandırılmasıdır.
İki taraf için de geçerli kontrol listesi
- Tebliğ tarihleri ayrı bir takvimde izlenir.
- İtiraz dilekçesinde tüm itiraz sebepleri birlikte yazılır.
- Ödeme ve mahsup belgeleri tarih sırasına göre dosyalanır.
- Haciz ihbarnamelerine verilecek cevaplar süresinde ve yazılı yapılır.
- Dosya hesabı düzenli aralıklarla kontrol edilir.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır; takibin türü, alacağın dayanağı ve tebligatın durumu izlenecek yolu değiştirir. Hesabına haciz uygulandığını fark eden veya ödeme emri tebliğ alan tarafın, süre kısa olduğu için vakit geçirmeden hukuki değerlendirme alması önerilir.