Ödeme emri eline ulaşan borçlunun önündeki en kritik karar, hangi yolu kullanacağıdır. İİK ve HMK çerçevesinde itiraz ve şikâyet birbirinden tamamen farklı sonuçlar doğurur; ikisinin karıştırılması, takibin kesinleşmesiyle biten en yaygın usul hatasıdır.
İtiraz mı, Şikâyet mi
İtiraz, borcun kendisine veya imzaya yönelen bir karşı çıkıştır ve icra dairesine yapılır. Şikâyet ise icra müdürlüğünün işleminin hukuka aykırılığına ilişkindir ve icra mahkemesine yöneltilir. Haczin usulsüz uygulanması bir şikâyet konusuyken, borcun ödendiği iddiası itiraz konusudur. Yanlış mercie yapılan başvuru, doğru sürede yapılmış olsa bile sonuç doğurmaz.
İtirazın İçeriği Sonraki Davayı Belirler
İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca yapılmadığında imza kabul edilmiş sayılır. Aynı şekilde yetkiye itiraz esasa itirazla birlikte ve sırasıyla ileri sürülmediğinde dinlenmez. İtiraz dilekçesinde borcun bir kısmının kabul edilmesi hâlinde ise kabul edilen bölüm bakımından takip kesinleşir. Bu nedenle itiraz metni, alacaklının açacağı davanın çerçevesini şimdiden çizen bir belgedir.
Mal Beyanının Hukuki Yükü
- Beyan, borcu karşılayacak malvarlığının açıkça gösterilmesini gerektirir
- Gerçeğe aykırı beyan ayrı bir sorumluluk doğurur
- Beyanda bulunulmaması, kanunda öngörülen zorlayıcı sonuçlara yol açabilir
- Beyandan sonra malvarlığında oluşan değişiklikler ayrıca bildirilmelidir
- Üçüncü kişi adına görünen ancak fiilen borçluya ait değerler ayrı tartışma yaratır
Belge Türü Yolu Belirler
İtirazın kaldırılması yolu, alacaklının elinde kanunda sayılan nitelikte bir belge bulunmasına bağlıdır. Böyle bir belge yoksa gidilecek yol itirazın iptali davasıdır ve genel yargılama usulü işler. Alacaklının elindeki belgenin niteliğini yanlış değerlendirmesi, aylar sonra dosyanın usulden reddiyle ve yeniden başlamayla sonuçlanır.
Takvimi Tek Sayfada Tutmak
Ödeme emrinin tebliğ tarihi, itiraz süresinin son günü, mal beyanı süresi ve itirazın iptali için öngörülen süre aynı tabloda izlenmelidir. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa bu iddia da beklemeden ileri sürülmelidir; çünkü usulsüz tebligat iddiası kabul edilse bile, geçen süre içinde yapılan haciz işlemlerinin geri alınması ayrı bir uğraş gerektirir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, dayanak belge ve borçlunun sıfatı sonucu değiştirdiğinden, ödeme emrini aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek almanız yerinde olur.