Ödeme emrinin tebliği, borçlu açısından kısa ve geri dönüşü zor bir karar penceresi açar. Bu pencerede yapılan tercih, dosyanın sonraki bütün seyrini belirler. Uygulamada en çok karşılaşılan sorun ise itiraz edilmemesi değil, itirazın eksik ya da yanlış kurulmasıdır.
İlk Ayrım: Takibin Türü Nedir
İİK, takip türüne göre farklı savunma yolları öngörür. İlamsız takipte ödeme emrine itiraz takibi kendiliğinden durdururken, kambiyo senetlerine özgü takipte durum farklıdır ve itirazın satışı engelleyip engellemediği ayrıca değerlendirilir. İlamlı takipte ise klasik anlamda bir itirazdan değil, icranın geri bırakılması taleplerinden söz edilir. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan dilekçe, doğru mercie ulaşsa bile beklenen sonucu doğurmaz.
Borca İtiraz ile İmzaya İtiraz Aynı Şey Değildir
İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca belirtilmediğinde, senet altındaki imza kabul edilmiş sayılabilir. Bu, sonradan düzeltilmesi çok güç bir sonuçtur. Aynı şekilde yetkiye itiraz da esasa ilişkin itirazlarla birlikte ve sıraya uygun biçimde ileri sürülmelidir. Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa, kabul edilen tutarın açıkça gösterilmesi gerekir; belirsiz bırakılan kısmi itirazlar çoğu zaman hiç yapılmamış gibi sonuç doğurur.
İtiraz Sonrası Aşamaya Şimdiden Hazırlanmak
İtiraz takibi durdurduğunda topu alacaklı devralır ve dosya itirazın iptali ya da kaldırılması aşamasına geçebilir. Borçlunun bu aşamada dayanacağı belgeleri en baştan derlemesi gerekir:
- Ödeme yapıldığını gösteren dekont ve makbuzlar
- Borç ilişkisinin kaynağını gösteren sözleşme ve ekleri
- Taraflar arasındaki hesap mutabakatları
- Takas veya mahsup iddiasını destekleyen karşı alacak kayıtları
- Zamanaşımı savunması için borcun doğduğu ve son işlem tarihleri
Haciz Aşamasında Ayrı Bir Savunma Hattı
İtirazdan bağımsız olarak, haciz işlemlerinin kendisi de denetlenebilir. Haczedilemeyeceği kabul edilen mal ve haklara ilişkin şikayet, işlemin öğrenilmesinden itibaren gecikmeden ileri sürülmelidir. Üçüncü kişiye ait malın haczedildiği hâllerde istihkak yolu gündeme gelir ve bu yol, borca itirazdan tamamen ayrı bir usulü izler. HMK ve İİK hükümlerinin birlikte uygulandığı bu alanda, hangi talebin icra mahkemesine hangisinin genel mahkemeye ait olduğu baştan belirlenmelidir.
İcra dosyalarında süreler kısa ve çoğu kez telafisizdir. Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; elinize bir ödeme emri ulaştıysa değerlendirmeyi bekletmeden bir hukukçuyla yapmanız gerekir.