Kripto veya banka hesabına ilişkin bir işlem şüpheli görülüp inceleme başladığında, ilgili kişiden beklenen tek şey vardır: paranın kaynağını izlenebilir biçimde göstermek. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri, kurumlara ayrıntılı kayıt ve bildirim yükümlülüğü getirmiştir. TCK'nın 282. maddesi kapsamında yürüyen soruşturmalarda ise savunmanın gücü, sunulan belge paketinin düzenine bağlıdır.
Şüpheli işlem bildirimi bir suçlama değildir
Yükümlü kuruluşlar belirli kalıplara uyan işlemleri bildirmekle görevlidir; bu bildirim, işlemin suç oluşturduğu anlamına gelmez. Ancak bildirim sonrası başlayan süreçte açıklama yapılmaması veya çelişkili beyanda bulunulması, dosyanın ağırlaşmasına yol açar. Bu nedenle ilk yapılacak iş, işlemin gerçek ticari ya da kişisel gerekçesini tek bir anlatı hâlinde kurmaktır.
Kaynak zincirini kesintisiz kurun
Delil paketi, paranın girdiği ilk noktadan son duruma kadar boşluk bırakmamalıdır. Genellikle gerekli olan belgeler:
- Gelirin kaynağını gösteren belgeler: bordro, ticari fatura, tapu satış bedeli, kâr payı kararı
- Hesap hareketlerinin dönemsel dökümleri ve karşı hesap bilgileri
- Kripto işlemlerinde platform işlem geçmişi, çekim ve yatırma kayıtları
- Cüzdan adresleri ile blok zinciri üzerindeki işlem kimlikleri
- Karşı tarafla yapılan sözleşme ve yazışmalar
Blok zinciri kayıtları kamuya açık olduğundan doğrulanabilir; bu nedenle beyanla kayıt arasındaki en küçük tutarsızlık dahi ön plana çıkar.
Kripto özelinde en kırılgan halka: transferler
Platform içi transferler, aracı kişiler üzerinden yapılan alım satımlar ve kişiden kişiye yapılan işlemler kaynak zincirinde en çok kopukluk yaratan adımlardır. Bir başkasının hesabı üzerinden yapılan işlemlerde, o kişiyle ilişkinin ve para akışının ayrıca belgelenmesi gerekir. Aksi hâlde, iyiniyetle yapılmış bir işlem dahi aracılık görünümü doğurabilir.
Usul yönünden takip edilmesi gerekenler
El koyma ve hesaba tedbir konulmasına ilişkin kararların dayanağı, kapsamı ve süresi kontrol edilmelidir. Tedbirin kaldırılması talebi, yalnızca mağduriyet anlatımıyla değil, kaynak belgeleriyle birlikte sunulduğunda değerlendirilebilir hâle gelir. Kararlara karşı öngörülen itiraz yolları ve süreleri ayrı bir takvimde izlenmelidir.
Belge paketini nasıl teslim etmeli?
Yığın hâlinde sunulan dökümler çoğu zaman incelenmez. Etkili yöntem, en üstte bir açıklama notu bulunan, her belgenin numaralandırıldığı ve hangi işlemi açıkladığının tek satırla yazıldığı bir dizin hazırlamaktır. Tutarlar bir zaman çizelgesiyle eşleştirildiğinde, incelemeyi yapan makam için doğrulama süresi kısalır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve somut bir dosyaya ilişkin yönlendirme değildir. Hesap hareketlerinin niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden, beyanda bulunmadan önce dosyayı bilen bir hukukçuyla çalışılması önemlidir.