İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol açar; borçlu tarafında ise kısa sürelerle işleyen bir savunma penceresi doğurur. İİK ile kurulan bu düzende hak kaybının en yaygın sebebi, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği anın gözden kaçırılmasıdır. HMK'nın ispat kuralları ise itirazın kaldırılması veya iptali aşamasında belirleyici olur.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
Ödeme emrine itiraz süresi kısadır ve tebliğ tarihinden itibaren işler. İtirazın kapsamı da önemlidir: borcun tamamına mı bir kısmına mı, imzaya mı yoksa yalnızca miktara mı itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır. Belirsiz bir itiraz, sonraki aşamada aleyhe yorumlanabilir. Aynı süre içinde mal beyanında bulunma yükümlülüğü de ayrıca değerlendirilmelidir.
Mal Beyanının Kapsamı
Mal beyanı, borcu karşılayacak malvarlığının gösterilmesidir; gerçeğe aykırı veya eksik beyan ayrı sonuçlar doğurur. Beyanda taşınmaz ve araç kayıtları, üçüncü kişilerdeki alacaklar, banka hesapları ve düzenli gelir kaynakları yer alır. Beyanın hangi tarihte verildiği ve dosyaya girdiği kayıt altına alınmalıdır.
Alacaklı Tarafında Delil
- Alacağın dayanağı olan sözleşme veya fatura
- Cari hesap ekstresi ve mutabakat yazışmaları
- Teslim veya hizmet ifasını gösteren belgeler
- Borçlunun borcu kabul ettiğini gösteren yazılı beyanlar
- Ödeme yapıldığı savunulan tutarlara ilişkin banka kayıtları
Usule Aykırılık Nereden Çıkıyor
Bu dosyalarda tartışma çoğu zaman tebligatın nasıl yapıldığında düğümlenir. Adreste bulunmama şerhinin dayanağı, komşuya veya muhtarlığa teslim koşullarının yerine getirilip getirilmediği ve tebliğ evrakındaki tarihlerin tutarlılığı ayrı ayrı incelenmelidir. Usulsüz tebligat öğrenildiğinde şikayet yoluna gidilmesi gerekir; beklemek, geri dönülmesi güç sonuçlar doğurur.
Haciz Aşamasına Hazırlık
Takip kesinleştiğinde haciz işlemleri başlar. Bu aşamada haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin itirazlar, üçüncü kişilerin istihkak iddiaları ve maaş haczinde sınırlar gündeme gelir. Her işlemin tarihinin izlendiği bir dosya takip listesi, süreli itirazların kaçırılmasını önler.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; takibin türü, alacağın dayanağı ve tebligatın seyri sonucu değiştirir. Dosyanız için bir hukukçudan görüş almanız, kısa süreli yolların kaçırılmasını engeller.