Hesabına ya da malvarlığına elektronik ortamda haciz konulduğunu öğrenen borçlunun karşılaştığı ilk sorun, itirazın nereye yapılacağıdır. İİK sistematiğinde takibe itiraz, işleme şikâyet ve borca ilişkin dava birbirinden ayrı yollardır; yanlış yolun seçilmesi hakkın kaybına yol açabilir.
Önce Takibin Kimliği Çıkarılmalı
Haciz, kendisinden önceki bir takip işleminin sonucudur. Bu nedenle dosyanın türü belirlenmeden yapılacak her başvuru eksik kalır.
- Takibin ilamlı mı ilamsız mı olduğu
- Dayanak belgenin senet, fatura, sözleşme ya da mahkeme kararı olup olmadığı
- Ödeme emrinin ne zaman ve hangi adrese tebliğ edildiği
- Dosyadaki asıl alacak, faiz ve masraf kalemlerinin ayrıştırılması
Tebligat Tarihinin Belirleyiciliği
Uygulamada en sık rastlanan durum, borçlunun takipten ancak hesabına haciz konulduğunda haberdar olmasıdır. Bu hâlde ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği incelenmelidir. Adreste bulunmama şerhi, komşuya ya da muhtara teslim gibi durumlarda tebliğ evrakının içeriği ile adres kayıt sistemindeki bilgi karşılaştırılmalıdır. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin de açıkça belirtilmesi gerekir; çünkü itiraz süresi bu tarihten hesaplanacaktır.
İtiraz ile Şikâyetin Ayrımı
Borcun bulunmadığı, ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı yönündeki iddialar takibe itiraz konusudur ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haczedilemeyecek bir malvarlığına haciz konulması, maaşın kanunda öngörülen orandan fazlasının kesilmesi ya da haciz işleminin usulüne aykırı yürütülmesi icra hukuk mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. Bu iki yolun karıştırılması, esasa girilmeden ret sonucunu doğurur. Emekli maaşı ve nafaka gibi özel korumaya tabi kalemler bakımından ise ilgili mevzuattaki istisnalar ayrıca değerlendirilir.
Süreci Zora Sokan Hatalar
- Ödeme emrindeki itiraz süresinin, ödeme yapılacağı düşünülerek geçirilmesi
- Kısmi ödemelerin dosyaya işlenmeden elden yapılması ve belgelenmemesi
- Üçüncü kişiye ait malın haczinde istihkak iddiasının süresinde bildirilmemesi
- İtirazın kaldırılması talebine karşı belge sunulmaması
- Aynı alacak için birden fazla dosyada mükerrer tahsile itiraz edilmemesi
Alacaklı Tarafında Etkinlik
Alacaklı bakımından da e-haciz tek başına sonuç vermez. Borçlunun malvarlığına ilişkin araştırmanın kapsamı, haczin sırası ve dosyadaki diğer alacaklılarla sıra cetveli ilişkisi tahsil edilebilirliği belirler. Takip dosyasının düzenli izlenmemesi, işleme konulmuş bir haczin zamanla etkisini yitirmesine yol açabilir.
Bu bilgiler genel çerçeve sunar; takibin türü ve dosyanızın geçmişi izlenecek yolu değiştirir. Hesabınıza haciz konulduğunu öğrendiğinizde süreler kısa olduğundan, vakit kaybetmeden hukuki destek almanız uygun olur.