Ödeme ve elektronik para hizmetlerinin yaygınlaşması, hesap hareketlerinin soruşturma dosyalarına taşınmasını sıradan hâle getirdi. Bu tür dosyalarda kritik ayrım, hesabın aracı mı yoksa kaynak mı olduğudur; ispat çalışması da bu ayrım üzerine kurulur.
Bloke ve El Koyma Arasındaki Fark
Hesabın kullanılamaz hâle gelmesi her zaman aynı hukuki işlemden doğmaz. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem mekanizması, soruşturma makamının verdiği koruma tedbiri ve kuruluşun kendi iç risk kuralları farklı sonuçlar doğurur. İlk yapılması gereken, kısıtlamanın hangi karara dayandığını yazılı olarak öğrenmektir; çünkü itirazın yöneltileceği merci buna göre değişir.
İşlem Zincirinin Yeniden Kurulması
Savunmanın veya mağdur talebinin dayanağı, para hareketinin baştan sona okunabilir hâle getirilmesidir. Dosyaya konulması gereken kayıtlar:
- Hesap ekstresi ve her işlem için karşı taraf bilgisi
- İşlemin ticari sebebini gösteren sözleşme, fatura ve teslim belgeleri
- Cari hesap mutabakatları ve varsa ticari defter kayıtları
- Kripto varlık ayağı bulunuyorsa transfer kimlikleri ve platform yazışmaları
Bu kayıtlar bir arada sunulduğunda, tek bir şüpheli transferin bütün faaliyeti şaibeli göstermesi ihtimali azalır.
TCK 282 İddiasında Kastın Tartışılması
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması iddiasında değerlendirme, öncül suçun varlığı ve failin bilgisi üzerinden yürür. Hesabını iyi niyetle kullandıran kişi bakımından; tanışma biçimi, vaat edilen komisyon, işlem sıklığı ve para çekiminin hemen ardından yapılan aktarımlar birlikte ele alınır. Bu nedenle savunmada “bilmiyordum” ifadesi tek başına bırakılmamalı, ilişkinin nasıl kurulduğu belgeyle anlatılmalıdır.
Bankacılık Mevzuatının Yansıması
5411 sayılı Kanun çerçevesindeki müşteri tanıma ve kayıt düzeni yükümlülükleri, kuruluşların elinde ayrıntılı bir iz bırakır. Bu izlerin dosyaya getirtilmesi talebi dilekçede açıkça istenmezse, inceleme yalnızca soruşturma makamının seçtiği kayıtlarla sınırlı kalabilir. Sermaye piyasası düzenlemelerine tabi kripto hizmet sağlayıcılarından kayıt istenmesi de aynı şekilde talebe bağlıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Hesabın niteliği, tarafların sıfatı ve dosyadaki tedbirin dayanağı sonucu doğrudan etkilediğinden, kısıtlama öğrenildiği anda hukuki değerlendirme alınması önerilir.