İlamsız icra takibi, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçluya da ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz imkânı tanır. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu metin, bu kısa süre içinde nelerin karara bağlanması gerektiğini ve itirazdan sonra ispat yükünün nasıl yer değiştirdiğini anlatır.
Ödeme emrini alan borçlunun ilk kontrolü
- Tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygunluğu.
- Takibin dayanağı olarak gösterilen belgenin ne olduğu.
- Takip talebinde gösterilen alacak kalemleri ve faiz başlangıç tarihi.
- Takibin başlatıldığı icra dairesinin yetkili olup olmadığı.
Bu dört başlık yedi gün içinde birlikte değerlendirilmelidir; çünkü yetkiye itiraz ile borca itirazın aynı dilekçede ve süresinde ileri sürülmesi gerekir. Süresinde yapılmayan itiraz, takibi kesinleştirir ve haciz aşamasının önünü açar.
İmzaya itiraz ile borca itirazı ayırın
Takip adi bir senede dayanıyorsa, borçlunun imzayı ayrıca ve açıkça inkâr etmesi gerekir. Yalnızca "borcum yoktur" denilmesi, imzanın kabul edildiği sonucunu doğurabilir. Buna karşılık borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya hiç doğmadığı iddiaları ayrı ayrı yazılmalı; her iddianın dayandığı belge itiraz aşamasında hazır tutulmalıdır.
İtirazdan sonra ispat kimdedir?
İtiraz üzerine takip durur ve topu yeniden alacaklı alır. Alacaklının önünde iki yol vardır: elindeki belge kanunun aradığı nitelikteyse icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek; belge bu niteliği taşımıyorsa genel mahkemede itirazın iptali davası açmak. Yolun seçimi elde bulunan belgeye göre yapılır, tercih meselesi değildir; yanlış yol seçimi esasa girilmeden reddedilme sonucunu doğurur.
Alacaklı tarafında delil hazırlığı
- Alacağın doğumunu gösteren sözleşme, sipariş veya teslim belgeleri.
- Cari hesap ilişkisinde mutabakat yazışmaları ve hesap özetleri.
- Kısmi ödemelerin hangi borca mahsup edildiğini gösteren kayıtlar.
- Faiz talebinin dayanağı olan temerrüt tarihi belgesi.
Usule aykırılıktan doğan kayıplar
Uygulamada en sık görülen tablo, itirazın süresinde ancak eksik kapsamla yapılması ve mal beyanı yükümlülüğünün gözden kaçırılmasıdır. Ayrıca itirazın kaldırılması ile itirazın iptali yollarının kendi süreleri bulunduğundan, itiraz sonrası dosyanın rafa kaldırılması alacaklı için ciddi bir risktir.
İcra takibi hızlı ilerleyen ve geri dönüşü güç olan bir süreçtir; ödeme emrini eline alan kişinin günleri sayması gerekir. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır, dosyanızdaki belgeye göre izlenecek yol değişir. İtiraz süresi kısa olduğundan, tebligatı aldığınız gün hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.