Yatırım vaadiyle toplanan paraların geri alınamadığı dosyalarda sonucu belirleyen şey çoğunlukla iddianın gücü değil, para izinin kesintisiz kurulup kurulamadığıdır. Bu rehber, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun, TCK 282 ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin SPK düzenlemeleri ekseninde, delilin nasıl paketleneceğine ve hangi takvimin izleneceğine odaklanır.
İlk günlerde kaybedilen şey nedir?
Kayıp fark edildiğinde ilk refleks platformla yazışmayı sürdürmek olur; oysa bu sırada uygulama erişimi kapatılabilir, sohbet geçmişi silinebilir, alan adı taşınabilir. Bu nedenle iletişimi sürdürürken eş zamanlı olarak ekran kayıtlarının alınması, banka hesap hareketlerinin dökümünün istenmesi ve varsa cüzdan hareketlerinin dışa aktarılması gerekir. Delil sonradan üretilemez; ancak zamanında dondurulur.
Para izini uçtan uca kurmak
- Gönderim tarafı: banka dekontları, IBAN bilgisi, havale açıklamaları, kart ekstreleri.
- Ara halkalar: aracı şahıs hesapları, ödeme kuruluşu kayıtları, kripto borsası çekim kayıtları.
- Zincir üstü halka: işlem kimliği (TXID), gönderen ve alıcı cüzdan adresleri, işlem tarihleri.
- İlişki halkası: tanıtım mesajları, sözde sözleşme metinleri, kâr ekranı görüntüleri, telefon numaraları.
Bu dört halkadan biri eksik kaldığında, paranın son durağı ile şikâyet edilen kişi arasındaki bağ zayıflar. Dilekçede halkaların tarih sırasına göre numaralandırılması, dosyayı inceleyen makamın izi takip etmesini kolaylaştırır.
Faaliyetin niteliğini ayrıca tartışın
Bir platformun mevduat benzeri bir toplama yapması, sermaye piyasası faaliyetine benzer hizmet sunması veya kripto varlık hizmeti vermesi, izin ve yetki rejimlerine tabidir. Yetkisiz faaliyet iddiası, dolandırıcılık iddiasından bağımsız olarak ilgili idari mercilere de bildirilebilir. Ayrıca paranın hesaplar arasında dolaştırılması 5549 ve TCK 282 çerçevesinde ayrı bir değerlendirme konusudur.
Usule aykırı işlem riskini azaltmak
Şikâyetin yanlış merciye yapılması, malvarlığına ilişkin koruma tedbiri talebinin hiç dile getirilmemesi veya delillerin dosyaya dağınık biçimde sunulması sık görülen kayıplardır. Dilekçede talep kalemleri ayrı başlıklar hâlinde ve ölçülebilir biçimde yazılmalı; hangi belgenin hangi iddiayı desteklediği tek tek gösterilmelidir.
Her dosyanın akışı, paranın izlediği güzergâha ve karşı tarafın kurumsal yapısına göre değişir; burada anlatılanlar genel bir çalışma düzenidir. Kayıp tutarı ve muhatapların sayısı arttıkça hazırlığın uzmanlık gerektirdiğini, bu nedenle erken aşamada hukuki destek almanın süreci kısalttığını hatırlatmak isteriz.