İcra dosyalarında en sık yaşanan hak kaybı, borçlunun elindeki savunmanın zayıflığından değil, doğru aracın seçilmemesinden kaynaklanır. Haciz aşamasında karşılaşılan durumlar birbirinden farklı yollara tabidir ve bunların bir kısmı için yedi günlük kısa bir süre öngörülmüştür. Aşağıdaki değerlendirme İİK ve HMK ekseninde, hangi durumda hangi yolun işletileceğini ve iddianın nasıl ispatlanacağını ele alıyor.
İtiraz mı, Şikâyet mi?
Ödeme emrinin içeriğine yönelik itiraz ile icra memurunun işlemine yönelik şikâyet farklı kurumlardır. Borcun varlığına ya da miktarına karşı çıkılıyorsa ödeme emrine itiraz yoluna, işlemin usulsüz yapıldığı ileri sürülüyorsa icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir. İkisinin karıştırılması, süre içinde başvurulmuş olsa bile sonuç alınamamasına yol açar. Başvurunun muhatabı ve merci de bu ayrıma göre değişir.
Sürenin Başladığı Anın İspatı
Yedi günlük sürenin başlangıcı, kural olarak tebliğ ya da öğrenme anına bağlanır. Bu nedenle ilk kontrol edilecek belge tebligat parçasıdır: tebliğ tarihi, tebliğin kime yapıldığı, muhatabın adreste bulunmaması halinde uygulanan usul ve şerhin içeriği tek tek incelenmelidir. Tebligatın usulsüz olduğu ileri sürülecekse, gerçek öğrenme tarihinin somut bir olayla (dosya sorgusu, banka bloke bildirimi, haciz tutanağı) desteklenmesi gerekir.
Haczedilmezlik İddiasının Delilleri
- Maaş ve emekli aylığına ilişkin kesinti dökümleri ile işveren yazısı.
- Haczedilen eşyanın ev veya iş için zorunlu nitelikte olduğunu gösteren tutanak ve fotoğraflar.
- Aynı hane içinde yaşayanların durumuna ilişkin nüfus ve ikamet kayıtları.
- Sağlık durumu nedeniyle zorunlu olan eşyalar için rapor örnekleri.
İstihkak İddiasında Belge Düzeni
Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülüyorsa, mülkiyet iddiasının haciz tarihinden önceye dayandığının gösterilmesi gerekir. Fatura, satış sözleşmesi, ödeme kaydı ve teslim belgesi gibi kayıtların tarihleri birbiriyle uyumlu olmalıdır. Haciz tarihinden sonra düzenlenmiş ya da tarihi belirsiz belgeler, iddiayı güçlendirmek yerine tartışmayı derinleştirir. Malın haciz mahallinde bulunma sebebinin de açıklanması beklenir.
Dilekçe ve Ek Listesi
- Dosya numarası, taraflar ve şikâyet konusu işlem açıkça yazılır.
- İşlemin tarihi ile öğrenme tarihi ayrı ayrı gösterilir.
- Her iddia için dayanılan belge numarayla eşleştirilir.
- Talep, işlemin iptali mi yoksa düzeltilmesi mi olduğu belirtilerek kurulur.
- Gerekiyorsa takibin durdurulmasına ilişkin talep ayrı başlık altında yazılır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bir çerçevedir. Takibin türü ve size tebliğ edilen evrakın içeriği izlenecek yolu ve süreyi değiştireceğinden, evrakınızın tarihine bakarak vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önemlidir.