Yetkisiz ya da tartışmalı bir para transferinde kaybedilen ilk saatler, sonraki hiçbir aşamada geri kazanılamaz. Ödeme kuruluşları ve bankalar arasındaki iade süreçleri farklı işlediğinden, itirazın kime, hangi sırayla ve hangi içerikle yapıldığı sonucu doğrudan etkiler. Bu rehber, bankacılık mevzuatı (5411) ile suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi düzenlemelerinin (5549) kesiştiği bu alanda usul takviminin nasıl kurulacağını ele alıyor.
İlk saatlerde yapılacaklar
İşlem fark edildiği anda, tutarın hangi kanalla ve hangi hesaba çıktığı tespit edilmeli; iade veya bloke talebi hem gönderen kurum hem alıcı kurum nezdinde eş zamanlı iletilmelidir. Yalnızca telefonla yapılan bildirim, sonradan tarihi ispat edilemeyen bir işlem hâline gelir. Bu nedenle çağrı kaydı numarası alınmalı, aynı talep yazılı kanaldan tekrarlanmalıdır.
Mercilerin sıralaması
- Ödeme hizmeti sağlayıcısına veya bankaya yazılı itiraz ve iade talebi
- Kurumun verdiği yanıtın gerekçesiyle birlikte kayıt altına alınması
- Yetkisiz işlem iddiası varsa cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu
- Zarar giderilmiyorsa hukuk yolunda talebin açılması
Usule aykırı işlem riskinin kaynağı
Bu dosyalarda en sık karşılaşılan sorun, itirazın "şikâyet" başlığıyla ve tutar, tarih, alıcı bilgisi belirtilmeden gönderilmesidir. Belirsiz talep, kurumun genel içerikli yanıtıyla kapanır ve karşı taraf lehine bir cevap geçmişi oluşur. Talep metninde işlem referansı, tutar, saat ve iade istenen kalemler ayrı ayrı gösterilmelidir.
Kripto varlık ayağı bulunan dosyalar
Transferin bir platform hesabına yönlendiği durumlarda, sermaye piyasası alanındaki kripto varlık hizmet sağlayıcı düzenlemeleri kapsamındaki kurumlarla, bu kapsamda olmayan yurt dışı platformlar ayrı değerlendirilir. Cüzdan adresi, işlem kimliği ve platform yazışmaları, iz sürme talebinin dayanağını oluşturur; bunlar toplanmadan yapılan başvuru çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Ceza soruşturmasıyla paralel yürütme
Aklama iddiasının gündeme geldiği dosyalarda TCK 282 kapsamındaki soruşturma ile hukuk davası birbirini besleyebilir. Soruşturma dosyasındaki hesap hareketleri ve müzekkere yanıtları, hukuk yargılamasında delil olarak istenebilir. Bu nedenle iki sürecin takvimi ayrı ayrı değil, tek tabloda izlenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Ödeme türü, kurumun niteliği ve olayın gelişimi değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, somut dosyada avukat desteğiyle hareket edilmesi önerilir.