Hesabına erişemeyen bir kişi için ilk soru hep aynıdır: bu blokeyi kim koydu? Cevap, izlenecek yolu tamamen değiştirir. Bankanın kendi risk politikası kaynaklı bir kısıt, MASAK mevzuatı çerçevesinde işlemin durdurulması ve soruşturma kapsamında verilen bir elkoyma kararı birbirinden bütünüyle farklı itiraz güzergâhlarına tabidir. Bu rehber, 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile TCK'nın aklama suçunu düzenleyen 282. maddesi ekseninde doğru mercii ve süreyi belirlemeye odaklanır.
Önce kısıtlamanın kaynağını belirleyin
Şubeden alınacak yazılı açıklama, sürecin tamamını şekillendirir. Kısıt bankanın kendi değerlendirmesinden kaynaklanıyorsa çözüm sözleşmesel ve idari başvuru zeminindedir. Adli bir karar varsa, itiraz doğrudan kararı veren hâkimliğe yöneltilir ve bu itiraz kısa süreye tabidir. Kaynağı belirlemeden yazılan dilekçe, çoğu zaman yanlış mercide zaman kaybına dönüşür.
Fon kaynağını anlatan dosya nasıl kurulur?
Aklama iddialarında savunmanın omurgası, paranın izlenebilir bir meşru kaynağa bağlanmasıdır. Bu nedenle dosya, hesap hareketi sırasına göre değil, fon kaynağı sırasına göre düzenlenmelidir.
- Gelirin doğduğu belge: satış sözleşmesi, tapu, fatura, bordro, kâr payı kararı
- Gelirin beyan edildiğini gösteren vergisel belgeler
- Fonun hesaba giriş yolu ve aracı kurum kayıtları
- Kripto varlık söz konusuysa platform işlem dökümü ve cüzdan geçiş kayıtları
Kripto işlemlerinde ek katman
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler ve yükümlü sıfatı, transferlerin kimlik tespiti ve kayıt zinciriyle birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Zincir üstü hareketin kime ait olduğunun gösterilememesi, tek başına suç karinesi oluşturmasa da savunmayı zorlaştırır. Bu nedenle platform kayıtları, blokenin ilk gününden itibaren talep edilmelidir; platformların saklama süreleri sınırsız değildir.
Usule aykırı işlem riski nerede doğar?
- Adli karara karşı itiraz süresinin, banka ile yazışma beklenerek geçirilmesi
- İtirazın kararı veren mercie değil, doğrudan savcılığa dilekçe olarak sunulması
- Belgelerin tek seferde değil, parça parça sunulup dosyanın bütünlüğünün bozulması
- Şüpheli işlem bildirimine dayanan sürecin ceza soruşturmasıyla karıştırılması
Paralel yürüyen iki hat
Blokenin kaldırılması talebi ile soruşturmadaki savunma birbirini besler ancak aynı şey değildir. Soruşturma kapsamında verilen ifade, sonraki tüm aşamalarda dosyada kalır; bu nedenle fon kaynağı anlatımının ilk ifadede tutarlı kurulması, sonradan yapılacak düzeltmelerden çok daha etkilidir. Kısıtın devam ettiği sürede zorunlu ödemeler için talep edilebilecek istisnalar da ayrıca değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir. Her dosyada kısıtın hukuki dayanağı ve işlem hacmi farklı olduğundan, dilekçe yazılmadan önce kararın türünün belgeyle doğrulanması ve hukuki destek alınması gerekir.