İcra dosyasında borçlunun en çok karşılaştığı iki işlem, taşınır veya taşınmazın satışa çıkarılması ile ücret üzerine haciz konmasıdır. Her ikisinde de itiraz yolu dar ve süreler kısadır; dosyaya bakılmadan yapılan başvurular çoğunlukla süre yönünden veya dayanaksız kaldığı için sonuçsuz kalır. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde bu iki işleme karşı hazırlık yaparken hangi belgelerin toplanacağını sıralar.
Satış Aşamasında Nelere Bakılır
Satış işlemine yönelik denetim büyük ölçüde kıymet takdiri ve satış ilanı üzerinden yürür. Kıymet takdirine itiraz süresi, raporun tebliğinden itibaren işler ve kaçırıldığında bedel tartışması sonraki aşamalarda çok daha zor açılır. Bu nedenle rapor eline geçtiğinde taşınmazın gerçek durumunu gösteren veriler hemen toplanmalıdır: emsal satış bilgileri, imar durumu, yapı ruhsatı, kat irtifakı kayıtları ve varsa kiracı ile mevcut kullanım durumu.
Maaş Haczinde Sıra ve Sınır Denetimi
Ücret üzerine konan hacizde iki nokta gözden kaçar. Birincisi, ücretin tamamının değil kanunda öngörülen sınırlı bir kısmının haczedilebilmesidir; nafaka alacakları bakımından bu sınır farklı uygulanır. İkincisi, birden fazla dosyadan haciz geldiğinde sıranın doğru kurulup kurulmadığıdır. İşverenin yaptığı kesintinin miktarı ve hangi dosyaya gönderildiği yazılı olarak istenmeli, hatalı kesinti tespit edildiğinde icra dairesine ve mahkemeye başvuru bu belge üzerine kurulmalıdır.
Başvuru Öncesi Toplanacak Belgeler
- Takip talebi, ödeme emri ve tebliğ mazbatası fotokopileri.
- Haciz tutanağı, kıymet takdiri raporu ve satış ilanı örneği.
- İşveren yazısı: kesinti tutarı, kesinti başlangıç tarihi ve gönderilen dosya numaraları.
- Ücret bordroları ve varsa asgari geçim şartlarını gösteren belgeler.
- Haczedilemezlik iddiası varsa malın niteliğine ilişkin kayıtlar.
Süre Kaybının En Sık Yaşandığı Yer: Tebligat
Şikâyet ve itiraz süreleri, işlemin öğrenilmesi ya da tebliği anına bağlıdır. Adres değişikliğinin dosyaya bildirilmemesi veya tebligatın eski adrese yapılması, süre tartışmasının merkezine oturur. Bu nedenle dosyadaki tüm tebligat parçaları tarih sırasıyla incelenmeli, usulsüz tebligat iddiası varsa öğrenme tarihini destekleyen kayıtla birlikte ileri sürülmelidir.
Buradaki bilgiler yol gösterici niteliktedir. Her icra dosyasının takip türü ve alacak yapısı farklı sonuçlar doğurduğundan, satış ilanını veya kesinti yazısını gördüğünüz anda dosyayı bir hukukçuya incelettirmeniz yerinde olur.